Mehdi Ketabchy

نظر احتمالاً نامحبوب: ماهیت اعتراضات آبی در اصفهان مقداری با اعتراضات آبی در سایر نقاط ایران متفاوت است. به‌اختصار توضیح می‌دهم: مسائل آبی در اصفهان نمونه‌ای بارز از مشکلات «پیچیده و تودرتوی» آب است؛ مشکلاتی که آن‌قدر بغرنج شده‌اند که راه‌حلی آسان برای آن‌ها متصور نیست و هر اقدامی در یک بخش، مشکل جدیدی در بخش دیگر ایجاد می‌کند. به دلیل انتقال گسترده آب از خوزستان و چهارمحال و بختیاری به اصفهان طی دهه‌های گذشته، پدیده‌ای به نام «توهم آب رایگان» شکل گرفت. کشاورزان، با تکیه بر این منابع، به کشت محصولات آب‌بر روی آوردند و تعداد دوره‌های کشت را به دو یا حتی سه فصل در سال افزایش دادند. در نتیجه، سطح «انتظارات آبی» افزایش یافت. در ابتدا، این انتظارات از طریق منابع آبی منتقل‌شده تأمین می‌شد، اما با کاهش منابع در مناطق مبدأ و تداوم افزایش تقاضا در مقصد، تأمین آن ناممکن شد. بخش عمده «مناقشات آبی» کنونی در اصفهان ناشی از همین حکمرانی معیوب اقتصادی آب است. در واقع، بخشی از جمعیتی که می‌توانست در بخش‌هایی مانند گردشگری، صنعت و خدمات فعالیت کند، به کشاورزی روی آورد. و چه راهی ساده‌تر برای حکومت از رونق‌بخشی به اقتصاد منطقه از طریق بهره‌برداری مستقیم از منابع طبیعی، ازجمله آب؟ آیا مردم منطقه مقصرند؟ مطلقاً خیر! مقصر، نظام حکمرانی منابع آب است که نه‌تنها با تأکید ایدئولوژیک بر مصرف مستقیم آب، بلکه با ایجاد رانت‌های منطقه‌ای و شهری، بحران را تشدید کرده است. این سیاست نه‌فقط سوءمدیریت، بلکه عملاً غارت منابع آبی است. راه حل چیست؟ اگر کشاورزی را کاهش دهیم، با موج بیکاری چه کنیم؟ و اگر کاهش ندهیم، چگونه با افت منابع آبی در مبدأ و تشدید فرونشست در اصفهان مقابله کنیم؟ در نهایت، این مسئله ما را به یک واقعیت اساسی می‌رساند: راه‌حل کلان در گرو اصلاح حکمرانی اقتصادی است، و اصلاح اقتصاد نیز مستقیماً به تغییر در ساختار حکمرانی سیاسی در جمهوری اسلامی وابسته است. بدون تغییر در سیاست‌گذاری کلان، هر راه‌حلی صرفاً یک مُسکن موقتی خواهد بود.