Budragchaa Serdamba
@budragchaaser • 13,539 subscribers
Investigative Journalist | Creator of “Secret files” Exposing corruption, social injustice & untold human stories in Mongolia. 269K+ audience.
Shorts
Videos
ГЕРМАНЫ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАГЧ МОНГОЛ УЛСАД САНУУЛГА ИРҮҮЛЭВ Энэ бол энгийн нэг бизнесийн маргаан биш. Энэ бол хөрөнгө оруулагчийн итгэлийг урвуулан ашиглаж, түүнийг дээрэмдэж, шударга ёсыг гутаасан түүх юм. Герман Улсын хөрөнгө оруулагч Монгол улсад сайн санааны үндсэн дээр, итгэл өвөрлөн, хөрөнгө оруулахаар орж ирсэн. Гэвч тэрбээр хамгаалалт биш, харин хууран мэхлэлт, хориг саад, олон жилийн турш шийдэгдээгүй хохирлыг амссаар ирлээ. Швейцарын Танхимын Дэргэдэх Олон Улсын Арбитрын шүүхийн эцсийн шийдвэр гарсан хэдий ч шийдвэрийн бодит хэрэгжилт хангагдаагүй хэвээр байсаар байна. Шийдвэр хэрэгжихгүй бол хууль дээдлэх ёс үгүй болдог. Энэ бол нэг хөрөнгө оруулагчийн, нэг өмчийн, нэг маргааны асуудал биш. Энэ бол Монгол Улс хариуцлагатай байж, шударга ёсыг хамгаалан, олон улсын хөрөнгө оруулагчдын үнэнч, найдвартай орчин байж чадах эсэхийг шалгасан бодит сорилт юм. “Бату Констракшн” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал ноён Батзаяа Улаанбаатар хотын Зайсан дахь томоохон орон сууцны төслийг хэрэгжүүлэх зорилгоор Герман хөрөнгө оруулагч Флориан фон Тухерт хандсан юм. “Герман Монгол Пропертийз” ХХК Монгол улсад их хэмжээний хөрөнгө оруулахаар тодорхой бизнес төлөвлөгөөтэй үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн бөгөөд төслийн санхүүжилтийг герман тал бүрэн хариуцаж. харин “Бату Констракшн” ХХК газар эзэмших эрх болон холбогдох орон нутгийн зөвшөөрлүүдийг бүрдүүлэх үүргийг хүлээсэн байна. Эхэндээ бүх зүйл хууль ёсны мэт харагдаж байсан ч үнэн хэрэгтээ түүний цаана ноцтой зөрчил, эргэлзээ хэдийнэ үүссэн байлаа. Төслийн хэрэгжилтийн төгсгөлийн шатанд “Бату” газар эзэмших зөвшөөрлөө сунгаагүй бөгөөд үүний улмаас талуудын харилцаанд ноцтой ан цав сууж эхэлсэн ба харилцаа доройтохтой зэрэгцэн төслийг булаан авах, хөрөнгө оруулагчийг шахан гаргах, мөн санхүүжүүлэгч талыг хохироох зорилготой ажиллагаа өрнөсөн. Ноён Батзаяа Байгаль орчны сайд асан эцгийнхээ улс төрийн нөлөөг зэвсэг болгон ашиглаж газрыг хувийн ашиг хонжоо олохын тулд булаан авч, хууль ёсны хөрөнгө оруулалтыг эрх мэдлээ урвуулан ашигласан хэрэг болгон хувиргасан. Энэ бол ёс зүйн өчүүхэн алдаа биш, энэ бол шударга хэлцэл, хууль ёсны хөрөнгө оруулалтын эсрэг улс төрийн нөлөөг зэвсэглэн ашигласан увайгүй үйлдэл. Хууль дээдэлсэн аль ч тогтолцоонд ийм үйлдлийг нэн даруй шалгаж, бүрэн хариуцлага тооцож, ял шийтгэл хүлээлгэх ёстой. Монгол Улсад бодитой эрх зүйн хамгаалалт хангагдаагүй тул “Герман Монгол Пропертийз” ХХК Швейцарын Танхимын Дэргэдэх Олон Улсын Арбитрын шүүхэд арбитрын журмаар нэхэмжлэл гаргахаас өөр сонголтгүй болсон. Арбитрын ажиллагаа ид үргэлжилж байх үед “Бату Констракшн” ХХК нь хөрөнгө оруулагчийн зөвшөөрөл, оролцоо, мэдэгдэлгүйгээр нууц үйл ажиллагаа явуулсан бөгөөд тэрээр “Хамтын ажиллагааны гэрээ” нэрийн дор “Глобал Бридж Констракшн” компанийг төсөлд татан оролцуулж, дуусаагүй барилгуудыг “Глобал Резиденс” нэрээр дахин бүртгүүлсэн нь хөрөнгө оруулагчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчиж, төслийн хяналтыг өөртөө шилжүүлэн авах зорилготой алхам байсан гэх үндэслэлтэй.. Энэ бол бизнес түншүүдийн энгийн зөрчил биш. Энэ бол гадаадын хөрөнгө оруулагчийн итгэлийг хөсөр хаяж, хууль ёсны хамтын ажиллагааг санаатайгаар нураасан, луйврын цэвэр жишээ юм. Герман хөрөнгө оруулагч төслийг бүрэн санхүүжүүлж, эрсдэл, ачааллыг дангаараа үүрсэн байхад “Бату Констракшн” болон “Глобал Бридж Констракшн” нар түүний хөрөнгөөр бий болсон төслийн хөрөнгийг завшин, хяналтыг булаан авахыг оролдсон байна. “Бату” энэхүү хууль бус үйл ажиллагааг зохион байгуулж, “Глобал Бридж Констракшн” түүнд санаатайгаар нэгдэхдээ хөрөнгө оруулагчийн зөвшөөрөл байгаагүйг, төсөл маргаантай байгааг, мөн “Бату” хууль зөрчиж байгааг мэдсээр атал уг ажиллагаанд оролцсон нь тогтоогдсон. Энэ бол ил цагаан, ёс зүйгүй хуйвалдаан байлаа. Тэд үүнийг зүгээр нэг бичиг цаасны маргаан мэт харагдуулахыг оролдсон бөгөөд “Бату” болон “Глобал” дуусаагүй барилгуудын бүртгэлийг ашиглан төслийн хяналтыг хууль бусаар шилжүүлж, хөрөнгө оруулагчийг төслөөс шахан гаргасан байна. Үүгээр ч зогсохгүй, тэд танхай этгээдүүдийг оруулан, тэднээр барилгын цоож цуургыг солиулж, сүрдүүлэг, эмх замбараагүй байдлаар дамжуулан төслийн хяналтыг хүчээр булаан авсан. Ийнхүү хөрөнгө оруулагчийн эрх ноцтойгоор зөрчигдөж, түүний хууль ёсны байр суурь үгүй болсон бөгөөд түүний итгэлийг хамтрагч нь өөрийн ашиг сонирхолд ашигласан байна. Тэд энэ хэрэгт хөрөнгө оруулагчийг хууль ёсны ашиг хүртэх эрхээс нь салгах зохион байгуулалттай ажиллагааг хамтран хэрэгжүүлсэн хуйвалдааны шууд хамсаатнууд болсон юм. Монгол улсад шийдвэр гүйцэтгэл авлигаас болж гацаанд орсон. Энэ хэрэг зөвхөн төсөлд оролцсон аж ахуйн нэгжээр хязгаарлагдахгүй, уг хэрэгтэй холбогдсон Шүүхийн сахилгын хорооны даргаар ажиллаж байсан этгээд маргаантай хөрөнгөн дэх нэг орон сууцыг хахууль хэлбэрээр авсан гэж үзэх үндэслэл байна. Энэ бол өчүүхэн зөрчил огт биш, харин ил тод илэрч буй авлигын шинжтэй ноцтой үйлдэл юм. Тогтолцоо нь шударга байдал, хууль дээдлэх зарчмыг хамгаалах үүрэгтэй атал маргаантай хөрөнгөтэй холбоотойгоор өндөр албан тушаалтнууд нөлөөнд автдаг тохиолдолд шударга ёсны үндэс өөрөө ганхаж байна гэсэн үг. Шүүхийн байгууллагын албан тушаалтнууд хувийн ашиг сонирхлоор нөлөөлөлд автах нөхцөл бүрдвэл шүүх нь эрхийг хамгаалах чиг үүргээ алдаж, харин ч эрх зүйн зөрчлийг өөгшүүлэх хэрэгсэл болж хувирна. Тогтолцоо нь хууль ёсны шийдвэрийг биш, буруутай этгээдүүдийг хамгаалж эхлэхэд шударга ёс үхдэл болж хувирдаг нь жам. Талуудын хооронд үүссэн маргааны хохирол өнөөдрийг хүртэл үргэлжилсээр байна. Энэ нь зөвхөн санхүүгийн алдагдал биш, энэ бол Монгол Улсын нэр хүндэд учирч буй ноцтой хохирол юм. Энэ хэрэг олон улсын анхаарлыг татаж байна. Хэвлэл мэдээлэл, хууль зүйн шинжээчид, бизнесийн хүрээнийхэн, хөрөнгө оруулагчид бүгд ажиглаж байна. Хөрөнгө оруулагчид зөвхөн ашиг олох боломжийг эрэлхийлдэггүй, тэд өөрсдийн эрхийн хамгаалалт, гэрээний биелэлт, авлигын шийтгэл, дарамт, сүрдүүлгээс ангид байх боломжоо баталгаажуулахыг хүсдэг. Хууль ёсны хөрөнгө оруулагчдыг хамгаалж чадахгүй, эсвэл хамгаалахыг ч хүсэхгүй улс орны нэр хүнд дэлхийд ноцтойгоор унаж, хөрөнгө оруулагчдын итгэл бүрмөсөн алдарна. Хэрэв асуудал үргэлжилбэл, олон улсын шүүхэд хандах ажиллагаа явагдаж, ICSID болон бусад олон улсын хэрэг үүсэх нөхцөл бүрдэх бөгөөд маргаан сунжрах тусам Монгол улсад гарах хохирол улам ихсэж, энэ нь зөвхөн хөрөнгө оруулагчдын бус Монголын нэр хүндэд ч сөргөөр нөлөөлнө. Энэ хэрэгт хууль бусаар оролцсон хүмүүс хариуцлагаас мултарч байхад ямар ч улс хөгжинө гэж үгүй. Шударга хөрөнгө оруулагч олон жил тэмцэх ёсгүй. Хувийн ашиг сонирхлынхоо төлөө эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашигладаг цөөн хэдэн хүний үйлдлээс болж хөгжих бүрэн боломжтой Монгол Улсын ирээдүй гацах ёсгүй.Энэ бол ард иргэдийн чадамжийн асуудал биш, хууль бус үйлдэлтэй тэмцэхгүй, хуулийг шударгаар, хатуу хэрэгжүүлж чадахгүй байгаагийн гашуун үр дагавар юм. Европын орнууд, тэр дундаа Холбооны Бүгд Найрамдах Герман улсын хөрөнгө оруулагчид Монгол улсад өнөөдөр ч хөрөнгө оруулахад бэлэн хэвээр байна. Герман улс уул уурхай, барилга, сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт дэлхийд тэргүүлэгч орон, харин Европын Холбоо бол дэлхийн хамгийн том, хүчирхэг эдийн засагтай улсуудыг нэгтгэсэн төв билээ. Монгол Улс хөгжил, шударга ёсыг зэрэг авч явах бүрэн боломжтой. Гагцхүү хуурч мэхлэх, саад хийх, эрх мэдлээ урвуулан ашиглах, шударга хөрөнгө оруулагчдыг үргээдэг хуулийн хэрэгжилтийн доголдлыг даруй зогсоох шаардлагатай. Хэрэв Монгол Улс шийдвэртэй алхам хийж чадвал хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг саргээж, урт хугацааны хөгжил цэцэглэлтийн үүдийг нээж чадна. Харин арга хэмжээ авахгүй бол шударга ёс бүрмөсөн алдагдаж, авлига шийтгэлгүй үлдэж, авлигачид ял завшдаг орон гэсэн хатуу мессеж дэлхий нийтэд түгэн тархах болно. Редакцын бус нийтлэл
Budragchaa Serdamba13,194 просмотров • 1 месяц назад
НУУЦ МАТЕРИАЛУУД: ЧЕКИСТҮҮДИЙН НУУЦ БҮЛГЭМ Монгол Улсын хууль хүчний байгууллагад хариуцлага албан тушаал хашиж байсан, одоо хашиж байгаа зарим хүмүүс нь Чекист нууц бүлгэм үүсгэж бусдыг хохироож буй маш ноцтой үйлдлийг НУУЦ МАТЕРИАЛУУД нэвтрүүлгийн энэ дугаараас үзнэ үү.
Budragchaa Serdamba38,489 просмотров • 11 месяцев назад
Шинжиан шинфа ХХК-ийн захирал Сун Гуанчен: УИХ-ын гишүүн Б.Пунсалмаа, түүний нөхөр Р.Батбаяр нарын гаргасан хоёр удаагийн мэдэгдлийг интернетээс хараад миний бие үнэхээр гайхширч байна. Хар цагааныг урвуулан булзааруулахыг хараад маш их бухимдлаа. Та нарыг аль нэг Телевиз, эсвэл олон нийтийн газарт халз мэтгэлцээнд албан ёсоор урьж байна. Бодит байдлыг дэлгэн тодруулая.
Budragchaa Serdamba25,681 просмотров • 7 месяцев назад
Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн татвар төлөгчдийн 177,500,000,000 төгрөгөөр БНХАУ-аас коксжсон нүүрс оруулж ирэх гэж буйгаа дэлгэрэнгүй тайлбарлана гэв. Б.Чойжилсүрэнгийн маш үрэлгэн бодлогогүй саналыг НИТХ дахь МАН-ын бүлгийн төлөөлөгчид дэмжсэн бол ХҮН, АН намууд эрс эсэргүүцэж байгаа юм.
Budragchaa Serdamba72,947 просмотров • 3 лет назад
Тэнгэр даатгалын "луйвар" Иргэн Б (эмэгтэй) 2023 оны долдугаар сард Tavan Bogd Motors LLC ХХК-аас цоо шинэ #TOYOTA_LAND_CRUISER_300 маркийн автомашиныг 242,700,000 төгрөгөөр худалдан авчээ. Улмаар уг машинаа 3,397,800 төгрөгийг төлж, 2023 оны долдугаар сарын 20-ны өдөр Тэнгэр даатгалын тээврийн хэрэгслийн даатгалд хамруулан даатгуулж байж. Иргэн Б 2023 оны 11-р сарын 02-ны өдөр хөдөө орон нутаг руу зорчиж явах үедээ үзэгдэх орчин хязгаарлагдмал цасан шуургатай үед бүрэнхийн цагаар мал мөргөсөн осол гаргажээ. Осол гаргасан даруйдаа иргэн Б тээврийн хэрэгслийн даатгалтай тул сэтгэл тайвширч #тэнгэр_даатгал руу холбогдон ослын дуудлага өгч, цагдаагийн байгууллагад дуудлага өгч холбогдох дүгнэлтээ гаргуулж, мэргэжлийн байгууллагаар үнэлгээ хийлгэхэд 73,661,400 төгрөгийн хохирол тогтоогджээ. Гэтэл Тэнгэр даатгалынхан уг нөхөн олговрыг тэр даруй олгосонгүй. Элдэв янзын худал шалтаг шалтгаан хэлж зөвхөн чатботоор л хариу өгдөг байсан бөгөөд залгахад нь утсаа огт авдаггүй байж. Хохирогч Б аргаа барахдаа тус компанийн байран дээр очиж удаан хөөцөлдсөний эцэст сар гарны дараа буюу 2023 оны 12-р сарын 08-ны өдөр ердөө 29,063,760 төгрөг л авчээ. #тэнгэр_даатгалынхан өөрсдийн харилцагч, үйлчлүүлэгч, даатгуулагчдынхаа хохирлыг ийм багаар нөхөн төлж хохироодог хэрнээ өөрсдийнхөө пэйж хуудсаар дамжуулан хийсэн сурталчилгаандаа "Бид даатгуулагч нартаа нөхөн олговор сайн олгодог. Машинаараа мал мөргөсөн иргэнд 76,000,000 төгрөгийн нөхөн олговор олгосон" хэмээн худал сурталчилгаа явуулж байгааг иргэн Б үзээд үнэхээр цочирдсоноо бидэнд хэллээ. "Хэрвээ та бүхэн ТЭНГЭР ДААТГАЛ-д даатгуулвал өөрсдийн цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө, сэтгэл санаагаараа хохирох эрсдэлтэй тул уг байгууллагаар хэзээ ч битгий үйлчлүүлээрэй" хэмээн хохирогч Б хэлж байна.
Budragchaa Serdamba54,519 просмотров • 2 лет назад
Зуслангаа тухтай болгосон минь😝 Дэлгэрэнгүй мэдээллийг: 9090-3060 утсаар аваарай.
Budragchaa Serdamba12,185 просмотров • 3 месяцев назад
ТӨРСӨН ДҮҮ НЬ ХҮРТЭЛ ЯРГАЧИН НИТХ-ын төлөөлөгч Бишээгийн ЭРДЭНЭСҮХИЙН үйлдсэн гэр бүлийн хүчирхийлэл, яргаллыг бид үзүүлсэн билээ. Гэтэл түүний төрсөн дүү зохиолын дуучин Бишээгийн ГАНСҮХ ч гэсэн гэр бүлийн хүчирхийлэл, яргалал үйлддэг болохыг нотолсон зураг болон бусад мэдээлэл бидэнд ирлээ.
Budragchaa Serdamba26,823 просмотров • 11 месяцев назад
Tokyo, Japan хотод Улаанбаатар хотын төлөөлөгчийн газар гэж байдаг гэнэ. Уг газрын даргаар Ц.Сандуй хэмээх ялтан ажилладаг юм байна. Үүнийхээ төлөө тэрбээр сар 17,200,000 төгрөгийн цалин авч байгаа гэнэ. Хамгийн харамсалтай нь уг газрынх нь хаяг олддоггүй, хаягийг нь яаж ийж олоод очихоор тэндээ байдаггүй юм байна. Хариуцлагатай албан тушаалд хариуцлагагүй хулгайчдыг залахаа больцгооё🙏
Budragchaa Serdamba40,467 просмотров • 1 год назад
НУУЦ МАТЕРИАЛУУД: ШАХАА ТӨБЗГ-ын дарга Б.Цэнгэл өөрийнхөө хамаарал бүхий төрийн өмчийн компаниудад найз нөхөд нутгийн дүүгээ хэрхэн шахаж, тэднээрээ дамжуулан хорлон сүйтгэх ажиллагаа явуулдгийг Л.Наранбаатар илчиллээ. Шүгэл үлээлээ... ЦЕМЕНТ ШОХОЙ ТӨХК-д ШИЛЭН ЦОГОО хүртэл шахаа хийж байж.
Budragchaa Serdamba66,541 просмотров • 3 лет назад
П.ЦАГААН БҮР СОЛИОРЧИХСОН ЮМ БИШ ҮҮ Пунцагийн Цагаан "Ачит Ихт" ХХК-ийнхаа 34 хувийн хувьцааг үнэгүй өгье гэхээр Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн авахгүй байгаа хэмээн сүүлийн үед удаа дараа ярих болсон. Гэвч яг өгдөг авдаг дээрээ тулахаараа манай компани 2014-2024 оны хооронд олсон нийт цэвэр ашгийнхаа 34 хувьд ногдох орлогыг өгөхгүй. Мөн "Ачит Ихт" компанийн 34 хувийг үнэгүй авч байгаагийнхаа хувьд Эрдэнэт үйлдвэр биднийг ирэх 20 жилийн турш үнэгүй овоолгоор ханга. Тэр овоолгыг зөөх зардлаа та нар даах ёстой хэмээх байж болшгүй болзлыг шууд тулгаад байгаа учраас хэлцэл амжилтгүй болоод байна гэдгийг "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий инженер Т.Батмөнх хэллээ. П.Цагааны гэр бүлийн эзэмшил болох Ачит Ихт ХХК нь 2014-2024 оныг хүртэлх хугацаанд "Эрдэнэт үйлдвэрийн 2-р овоолгоос "95,599.8 тн катодын зэсийг ялган авч, 1 их наяд 640 тэрбум төгрөгийн борлуулалт хийсэн" мөртлөө 34 хувьд ногдох ногдол ашгаа Эрдэнэт үйлдвэрт өгөөгүй болохыг нэвтрүүлгээс үзээрэй.
Budragchaa Serdamba40,596 просмотров • 1 год назад
“Нарантуул”-ын босс Ш.Сайхансамбуугийн төрсөн дүү Шинэнсамбуугийн Батсамбуу нь өөрийн хөрөнгө мөнгө, танил талаараа эрдэж, бэлбэсэрч үлдсэн эмэгтэйн компанийг дээрэмдэж авахыг санаархаж буй маш ноцтой асуудлыг “Болсон явдал” контентын энэ удаагийн дугаараар толилуулж байна.
Budragchaa Serdamba18,980 просмотров • 7 месяцев назад
ЭЛЭГ ЭМТРЭМ АГШИН: ЭЭЖТЭЙГЭЭ Л НЭГ УУЛЗЧИХМААР БАЙНА Сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгт оноосон 4 жил 9 сар хорих ялыг Нийслэлийн эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүх хэвээр үлдээсэн нь түүний ар гэр хийгээд Монголчуудын сэтгэл зүрхийг эмтэлсэн үйл явдал боллоо.
Budragchaa Serdamba40,021 просмотров • 1 год назад
НУУЦ МАТЕРИАЛУУД: МОНГОЛЫН СУЛТАН Монголын ард түмний баялаг болох стратегийн ач холбогдолтой "Цагаан суварга" ордод дангаар эзэн суусан Нямтайширын Номтойбаяр эд хөрөнгөөрөө хэрхэн туйлж, зугаацдагийг НУУЦ МАТЕРИАЛУУД нэвтрүүлгийн энэ удаагийн дугаараас үзнэ үү.
Budragchaa Serdamba45,055 просмотров • 2 лет назад
Хууль зүй, дотоод хэргийн яамны сайд O.Altangerel танаас асууя? -Та яагаад баялгийн шантаажчидад хариуцлага тооцохгүй байгаа юм бэ? -Өнөөдөр энэ улс орныг чирч авч яваа ганц салбар бол уул уурхай мөн. Гэтэл эдгээр хэдхэн шантаажчидаас болж гадны хөрөнгө оруулалт зогсох, үндэсний томоохон төслүүд гацах эрсдэлд ороод байгааг та анзаарч байна уу? -Цаашид ийм бусармаг явдал үргэлжилсээр л байх уу?
Budragchaa Serdamba35,154 просмотров • 1 год назад
