Loading video...

Video Failed to Load

There was a problem loading this video. This could be due to a temporary network issue or the video might be unavailable.

Bado mapambano

Joshua Okayo

26,446 subscribers

58,354 views • 1 year ago •via X (Twitter)

News & Politics

Anya Rossi• Live Now

Private livecam show

10 Comments

Kiki Pinky1 year ago

Imbeni ile wimbo ya wataka kuniua bure kasongo...hio inabamba

Alphonso Albagwegwe1 year ago

Next episode Ni lini juu hamtafika statehouse Na Ruto atakuwa bado wale waliandika Eulogy Sasa tutaisoma wakiwa Hai

Japwonji1 year ago

✅

The Explainer1 year ago

@BungeLaMayut Uko na 10 lives? 👏

Educationist1 year ago

Long live the defiant spirits✊🏾

Wangaz Jnr1 year ago

Till the End wakili

MKENYA HALISI..1 year ago

Wakenya wanaedelea kununua different army outfits I foresee another Haiti in future..

Brian Langat1 year ago

Today is today #SiriNiNumbers #Justice4OurMashujaa

Christa1 year ago

#SiriNiNumbers

Kari Chegome1 year ago

Where is the transition council you have been talk about

Related Videos

Bado Mapambano.

Bado Mapambano.

Rodgers Kipembe Mpuru

199,580 views • 1 year ago

Bado mapambano! #RutoMustGo

Bado mapambano! #RutoMustGo

Onyango Otieno 🌻🇰🇪

121,237 views • 1 year ago

Bado mapambano! ✊️ #ArrestEliudLagat

Bado mapambano! ✊️ #ArrestEliudLagat

Eric

204,734 views • 1 year ago

Bado mapambano #Maandamano #RutoMustGo

Bado mapambano #Maandamano #RutoMustGo

Mak Mansa

244,244 views • 2 years ago

''Bado Mapambano mapambano''- Kenyan Youths chant after overpowering Police and Goons in Nairobi CBD!

''Bado Mapambano mapambano''- Kenyan Youths chant after overpowering Police and Goons in Nairobi CBD!

The Kenyan Vigilante

16,913 views • 1 year ago

Vijana Musilalee... LaaleeLaalee.. Bado Mapambano ✊✊ Mimi Ndio Sifuna Na Nitapambana Kulinda Wananchi Wa Kenya.

Vijana Musilalee... LaaleeLaalee.. Bado Mapambano ✊✊ Mimi Ndio Sifuna Na Nitapambana Kulinda Wananchi Wa Kenya.

JESHI LA SIFUNA

26,636 views • 5 months ago

Mvua inanyesha kwa nguvu kwenye Jiji kuu la Nairobi ili kuondoa laana ya Kaongo. Bado mapambano! #SiriNiNumbers

Mvua inanyesha kwa nguvu kwenye Jiji kuu la Nairobi ili kuondoa laana ya Kaongo. Bado mapambano! #SiriNiNumbers

Cornelius K. Ronoh

50,473 views • 1 year ago

"Vijana Msilale Bado Mapambano" Police officers arrest two unarmed Female Protestors in Nairobi CBD as they chant Freedom songs!!

"Vijana Msilale Bado Mapambano" Police officers arrest two unarmed Female Protestors in Nairobi CBD as they chant Freedom songs!!

The Kenyan Vigilante

71,498 views • 1 year ago

Waaah it's happening Infront of our own eyes Wantam movement growing bigger!! Sifuna usilale bado mapambano!!!! Maàaaaan am so happy 😘😘😘👍good job!

Waaah it's happening Infront of our own eyes Wantam movement growing bigger!! Sifuna usilale bado mapambano!!!! Maàaaaan am so happy 😘😘😘👍good job!

Mary Njoroge

34,580 views • 5 months ago

Lovely scenes at Kenya School of Governed student leaders boldly chased away the PS Education the new funding model will widen the illiteracy gap in this nation ! Bado Mapambano!

Lovely scenes at Kenya School of Governed student leaders boldly chased away the PS Education the new funding model will widen the illiteracy gap in this nation ! Bado Mapambano!

Icram Amina

215,157 views • 1 year ago

Prof. Wamuchoma has once again come forward to do the Lord's work by explaining about the Appropriation Bill 2024 that Ruto signed into Law. Ni kama bado mapambano! #OccupyMP #OccupyCBDTuesday

Prof. Wamuchoma has once again come forward to do the Lord's work by explaining about the Appropriation Bill 2024 that Ruto signed into Law. Ni kama bado mapambano! #OccupyMP #OccupyCBDTuesday

Cornelius K. Ronoh

336,650 views • 2 years ago

Edwin Sifuna 💉 Sifuna has told no lie. Baba HIMUSELEFU said THERE IS NO PACT BETWEEN ODM AND 'ANYBODY' as far as 2027 elections are concerned. In simple, plain English. Huyo ajipange. Bado mapambano 🎶 🥁

Edwin Sifuna 💉 Sifuna has told no lie. Baba HIMUSELEFU said THERE IS NO PACT BETWEEN ODM AND 'ANYBODY' as far as 2027 elections are concerned. In simple, plain English. Huyo ajipange. Bado mapambano 🎶 🥁

Chieftain.

248,263 views • 9 months ago

Brian Otieno Kajwang', son of the late ODM firebrand Senator, Gerald Otieno Kajwang' has announced his candidacy for Gembe Ward MCA In his maiden speech, he performed his father's favorite song, BADO MAPAMBANO The Kajwang' family is one of Kenya's political dynasties

Brian Otieno Kajwang', son of the late ODM firebrand Senator, Gerald Otieno Kajwang' has announced his candidacy for Gembe Ward MCA In his maiden speech, he performed his father's favorite song, BADO MAPAMBANO The Kajwang' family is one of Kenya's political dynasties

Adele

53,012 views • 1 month ago

Nawashukuru sana Familia nzima ya Diaspora kwa kutambua mchango wangu mdogo kwenye Mapambano ya kuitafuta HAKI kwenye Taifa letu. Safari bado ndefu mtaji pekee tulionao sisi ni NAMBA. Watanzania wengi wanataka HAKI na sisi ni wengi kuliko wao. Sauti ya wengi ni sauti ya MUNGU hakika TUTASHINDA ni suala la muda tuu. Endeeleni Kututia Nguvu huko mliko sisi pia hatutachoka kupigania HAKI kwenye Taifa. Ushindi Unakuja. TUTAKUWEPO🫵😎

Nawashukuru sana Familia nzima ya Diaspora kwa kutambua mchango wangu mdogo kwenye Mapambano ya kuitafuta HAKI kwenye Taifa letu. Safari bado ndefu mtaji pekee tulionao sisi ni NAMBA. Watanzania wengi wanataka HAKI na sisi ni wengi kuliko wao. Sauti ya wengi ni sauti ya MUNGU hakika TUTASHINDA ni suala la muda tuu. Endeeleni Kututia Nguvu huko mliko sisi pia hatutachoka kupigania HAKI kwenye Taifa. Ushindi Unakuja. TUTAKUWEPO🫵😎

SATIVA

19,880 views • 7 months ago

Katibu wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo CHADEMA Taifa, John Mnyika amemuinua Ezekiel Wenje mbele ya Wananchi Mkoani Geita leo May 10,2025 na kumuomba atoe msimamo wake kuhusu fununu za mpango wake wa kutaka kuondoka CHADEMA ambapo Wenje amewathibitishia Wananchi kuwa yeye bado yupo CHADEMA kuendeleza mapambano. Mnyika amemuinua wenje pamoja na Godbless Lema na kuwahakikishia Wananchi kwamba kwa sasa CHADEMA wote lao ni moja na hakuna Timu Mbowe wala Timu Lissu. Kwa upande wake Lema amesema Timu zilishaisha baada ya uchaguzi kuhitimisha na sasa Wana CHADEMA wote wanapaswa kuungana kwakuwa kusudi lao ni moja . #MillardAyoUPDATES

Katibu wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo CHADEMA Taifa, John Mnyika amemuinua Ezekiel Wenje mbele ya Wananchi Mkoani Geita leo May 10,2025 na kumuomba atoe msimamo wake kuhusu fununu za mpango wake wa kutaka kuondoka CHADEMA ambapo Wenje amewathibitishia Wananchi kuwa yeye bado yupo CHADEMA kuendeleza mapambano. Mnyika amemuinua wenje pamoja na Godbless Lema na kuwahakikishia Wananchi kwamba kwa sasa CHADEMA wote lao ni moja na hakuna Timu Mbowe wala Timu Lissu. Kwa upande wake Lema amesema Timu zilishaisha baada ya uchaguzi kuhitimisha na sasa Wana CHADEMA wote wanapaswa kuungana kwakuwa kusudi lao ni moja . #MillardAyoUPDATES

millardayo

41,532 views • 1 year ago

Sheikh Mwaipopo Anakingiwa Kifua na Wenye Mamlaka? Gumzo kubwa linaendelea mtandaoni kufuatia Katibu wa Baraza la Habari la Waislamu nchini Tanzania (BAHAKITA) Sheikh Said Mwaipopo kuendelea kutangaza vikosi vyake akivipa majukumu ya vyombo vya ulinzi na usalama. Wengi wameonesha kushtushwa zaidi baada ya Julai 04, 2026, Mwaipopo kujitokeza pamoja na vijana waliovalia kininja, akisisitiza ni watu wenye mafunzo ya kutoa mateso, mapambano na ulinzi na kushambulia. 'Kwa mujibu wa ibara ya 147 ya Katiba yetu inaanzisha Majeshi: Jeshi la Polisi Jeshi la Wananchi, pamoja na jeshi la magereza. Ukisoma pia sheria ya Jeshi la Polisi pamoja na huduma saidizi ni dhahiri shahiri kwamba jukumu la ulinzi, la usalama wa raia na mali zao litakuwa mikononi mwa Jeshi la Polisi," anaeleza Wakili Maduhu William akizungumza na The Chanzo. "Sasa kama tumeanza kuruhusu watu binafsi kuwa na majukumu ya kiulinzi ambayo kwa uwazi ni ya Jeshi la Polisi, nafikiri hiyo haijakaa sawa. Kwa sababu kila mtu akiamua nchi hii sasa atoke hadharani aseme nina kikundi cha mbwa koko, nina kikundi cha nyuki, au cha chui mimi nafikiri kama taifa hatuwezi kufika," anafafanua zaidi Wakili Maduhu. Wengi wameonesha hofu wakilinganisha kikundi cha Mwaipopo na vikundi vya kigaidi kama Boko Haram, ambavyo msingi wa kuanzishwa hudai ni kutetea wananchi. "Kumbukumbu zangu zinaniambia ni mara ya pili inaweza ikawa mara ya tatu [anajitokeza] inazua mashaka zaidi inaonyesha kwamba huyu mtu ana baraka za mamlaka kwa sababu, mamlaka ambazo zinahusika na hicho anachokisema kazi anayotaka kuifanya zipo," anaeleza Dk. Muhidini Shangwe, Mhadhiri wa Sayansi ya Siasa Chuo Kikuu. Shangwe ambaye ni mtafiti na mtaalamu wa mifumo ya uongozi anaeleza kuwa hofu kubwa ya jambo kama la Mwaipopo ni kujenga msingi wa kutokuwa na utawala wa sheria. "Nadhani mara ya kwanza viongozi Waandamizi wa polisi namkumbuka Kamanda Muliro alisema kwamba naye amepata hizo taarifa lakini anafanya uchunguzi. Kwa hiyo wakati bado anafanya uchunguzi, huyu bwana ameibuka tena mara ya pili,sasa utakuwa uchunguzi juu ya uchunguzi. Lakini hii ni kiashiria kwamba,sijui nitaiweka vipi kuonesha kwamba hana baraka za mamlaka," aliongeza. Mwaipopo amedai kuwa kikundi chake pia kinafanya majukumu ya kufuatilia na kuchunguza maeneo mbalimbali, majukumu ambayo yanaingiliana na majukumu ya vyombo vya ulinzi na usalama. "Hao anaowaita Mbwakoko hawajasajiliwa kama kampuni ya ulinzi ambayo sheria zetu za nchi zinataka kampuni za ulinzi zisajiliwe kwa ajili ya kutoa huduma za kiusalama. Inashangaza kwa nini mpaka leo Jeshi la Polisi halijamchukulia hatua," anaeleza Wakili Maduhu. The Chanzo ilimuandikia Waziri wa Mambo ya Ndani juu ya suala hili, bado haijapokea majibu.

Sheikh Mwaipopo Anakingiwa Kifua na Wenye Mamlaka? Gumzo kubwa linaendelea mtandaoni kufuatia Katibu wa Baraza la Habari la Waislamu nchini Tanzania (BAHAKITA) Sheikh Said Mwaipopo kuendelea kutangaza vikosi vyake akivipa majukumu ya vyombo vya ulinzi na usalama. Wengi wameonesha kushtushwa zaidi baada ya Julai 04, 2026, Mwaipopo kujitokeza pamoja na vijana waliovalia kininja, akisisitiza ni watu wenye mafunzo ya kutoa mateso, mapambano na ulinzi na kushambulia. 'Kwa mujibu wa ibara ya 147 ya Katiba yetu inaanzisha Majeshi: Jeshi la Polisi Jeshi la Wananchi, pamoja na jeshi la magereza. Ukisoma pia sheria ya Jeshi la Polisi pamoja na huduma saidizi ni dhahiri shahiri kwamba jukumu la ulinzi, la usalama wa raia na mali zao litakuwa mikononi mwa Jeshi la Polisi," anaeleza Wakili Maduhu William akizungumza na The Chanzo. "Sasa kama tumeanza kuruhusu watu binafsi kuwa na majukumu ya kiulinzi ambayo kwa uwazi ni ya Jeshi la Polisi, nafikiri hiyo haijakaa sawa. Kwa sababu kila mtu akiamua nchi hii sasa atoke hadharani aseme nina kikundi cha mbwa koko, nina kikundi cha nyuki, au cha chui mimi nafikiri kama taifa hatuwezi kufika," anafafanua zaidi Wakili Maduhu. Wengi wameonesha hofu wakilinganisha kikundi cha Mwaipopo na vikundi vya kigaidi kama Boko Haram, ambavyo msingi wa kuanzishwa hudai ni kutetea wananchi. "Kumbukumbu zangu zinaniambia ni mara ya pili inaweza ikawa mara ya tatu [anajitokeza] inazua mashaka zaidi inaonyesha kwamba huyu mtu ana baraka za mamlaka kwa sababu, mamlaka ambazo zinahusika na hicho anachokisema kazi anayotaka kuifanya zipo," anaeleza Dk. Muhidini Shangwe, Mhadhiri wa Sayansi ya Siasa Chuo Kikuu. Shangwe ambaye ni mtafiti na mtaalamu wa mifumo ya uongozi anaeleza kuwa hofu kubwa ya jambo kama la Mwaipopo ni kujenga msingi wa kutokuwa na utawala wa sheria. "Nadhani mara ya kwanza viongozi Waandamizi wa polisi namkumbuka Kamanda Muliro alisema kwamba naye amepata hizo taarifa lakini anafanya uchunguzi. Kwa hiyo wakati bado anafanya uchunguzi, huyu bwana ameibuka tena mara ya pili,sasa utakuwa uchunguzi juu ya uchunguzi. Lakini hii ni kiashiria kwamba,sijui nitaiweka vipi kuonesha kwamba hana baraka za mamlaka," aliongeza. Mwaipopo amedai kuwa kikundi chake pia kinafanya majukumu ya kufuatilia na kuchunguza maeneo mbalimbali, majukumu ambayo yanaingiliana na majukumu ya vyombo vya ulinzi na usalama. "Hao anaowaita Mbwakoko hawajasajiliwa kama kampuni ya ulinzi ambayo sheria zetu za nchi zinataka kampuni za ulinzi zisajiliwe kwa ajili ya kutoa huduma za kiusalama. Inashangaza kwa nini mpaka leo Jeshi la Polisi halijamchukulia hatua," anaeleza Wakili Maduhu. The Chanzo ilimuandikia Waziri wa Mambo ya Ndani juu ya suala hili, bado haijapokea majibu.

The Chanzo

10,871 views • 17 days ago

Kesho ni kumbukumbu ya miaka 25 tangu kifo cha Mwalimu Julius Nyerere. Maadhimisho haya yanafanyika huku idadi kubwa ya Watanzania wakiwa ni kizazi ambacho hakikuwa kimezaliwa wakati wa kifo chake, robo karne iliyopita. Kifo cha Julius Nyerere tarehe 14 Oktoba 1999 kilikuwa tukio la huzuni kubwa katika historia ya Tanzania, kikifunga sura ya mmoja wa viongozi walioheshimiwa zaidi barani Afrika. Katika miezi iliyotangulia kifo chake, afya ya Nyerere ilikuwa ikizorota taratibu, na hilo lilianza kuleta wasiwasi kwa Watanzania na jamii ya kimataifa kwa ujumla. Kwa miaka kadhaa, Nyerere alikuwa akisumbuliwa na ugonjwa wa leukemia ya aina ya chronic lymphocytic, lakini haikuwa hadi katikati ya mwaka 1999 ambapo hali yake ilianza kujulikana zaidi hadharani. Ingawa alistaafu rasmi kutoka siasa za moja kwa moja mwaka 1985, Nyerere aliendelea kuwa kiongozi mwenye ushawishi mkubwa ndani na nje ya nchi, mara nyingi akiombwa kushiriki kwenye juhudi za ujenzi wa amani na kutatua migogoro barani Afrika. Dalili za Mwanzo na Safari ya London: Kufikia mwanzoni mwa mwaka 1999, watu wa karibu na Nyerere walianza kuona kushuka kwa hali yake ya afya, lakini maelezo ya kina hayakuwa yakijulikana kwa umma. Mnamo Agosti ya mwaka huo, hali yake ilikuwa imezorota kiasi cha kutosha, na serikali ya Tanzania, chini ya uongozi wa Rais Benjamin Mkapa, iliamua kumpeleka Nyerere London kwa ajili ya matibabu ya hali ya juu. Alilazwa katika Hospitali ya St. Thomas, mojawapo ya hospitali bora zaidi Uingereza, inayojulikana kwa utaalamu wake katika matibabu ya kansa. Katika kipindi hiki, umma ulianza kupata taarifa rasmi zaidi kuhusu hali ya afya ya Nyerere, huku serikali ikitoa taarifa za mara kwa mara. Wasiwasi ulikuwa unakua kote Tanzania na barani Afrika, ambako ushawishi wa Nyerere uliendelea kuwa mkubwa. Hata hivyo, bado kulikuwa na matumaini kuwa angepona, kwani taarifa zilisema kuwa alikuwa akipokea matibabu maalum ya chemotherapy na tiba nyinginezo ili kuzuia maendeleo ya leukemia. Taarifa za Kuzorota kwa Hali Yake: Mnamo Septemba 1999, hali ilizidi kuwa mbaya. Afya ya Nyerere haikuwa ikiimarika kama ilivyotarajiwa, na taarifa kutoka kwa serikali ya Tanzania na madaktari wake zilisema kuwa hali yake ilikuwa imekuwa mbaya zaidi. Serikali iliendelea kuwa karibu na familia ya Nyerere, ikihakikisha kuwa mahitaji yote ya matibabu yanatimizwa, huku pia ikihakikisha kuwa umma unapata taarifa kwa wakati. Kufikia mwanzo wa Oktoba, hali ilianza kuwa mbaya zaidi. Mnamo Oktoba 12, maafisa wa Tanzania walitoa taarifa nzito, wakithibitisha kuwa hali ya Nyerere ilikuwa imezorota sana. Kwa wakati huu, sala na maombi ya kitaifa yalianza kufanyika kote nchini, na makanisa, misikiti, na taasisi zingine za dini ziliandaa ibada maalum. Rais Mkapa alitoa hotuba yenye hisia kwa taifa, akitoa wito wa utulivu na umoja wakati huu mgumu. Nchi nzima ilikuwa imejiandaa kwa hali mbaya zaidi, huku watu wakihisi hatma ya kifo cha Nyerere inakaribia. Tangazo la Kifo Chake: Mnamo tarehe 14 Oktoba 1999, habari za huzuni zilifika. Majira ya saa 4:30 asubuhi kwa saa za Tanzania, Nyerere alifariki kwa amani akiwa katika Hospitali ya St. Thomas, akiwa amezungukwa na mkewe, Maria Nyerere, na wanafamilia wa karibu. Kifo chake kilitangazwa rasmi na Rais Mkapa kupitia hotuba ya moja kwa moja kwenye televisheni baadaye siku hiyo. Katika hotuba yake, Mkapa alimuita Nyerere “baba wa taifa” na “kiongozi mashuhuri ambaye urithi wake utaenziwa milele.” Alitangaza siku 30 za maombolezo ya kitaifa, na bendera ya Tanzania iliagizwa kushushwa nusu mlingoti kote nchini na kwenye balozi zetu za nje. Habari za kifo cha Nyerere zilienea kwa haraka, zikizua wimbi la huzuni si tu Tanzania bali kote barani Afrika na duniani kote. Huko Dar es Salaam, jiji kuu, watu walimiminika mitaani, wakikusanyika kwa makundi makubwa, wengi wakiwa wamebeba picha za Nyerere, wengine wakiwa wanapeperusha bendera au kuimba nyimbo za ukombozi alizozitetea Nyerere. Hali ya hewa ilikuwa ya huzuni na kutafakari kwa kina, kwani watu walikumbuka kujitoa kwa Nyerere kwa ajili ya uhuru wa Tanzania na umoja wa Afrika. Mwitikio wa Kimataifa: Mwitikio wa kimataifa kufuatia kifo cha Nyerere ulikuwa wa haraka na mkubwa. Salamu za rambirambi zilimiminika kutoka kwa viongozi wa dunia, wakuu wa nchi za Afrika, na taasisi za kimataifa. Nelson Mandela, ambaye alikuwa na uhusiano wa karibu na Nyerere, alimuita "mmoja wa viongozi wakubwa wa bara letu." Kofi Annan, ambaye kwa wakati huo alikuwa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, alieleza huzuni yake, akisema, "Uongozi na maono ya Nyerere yalikuwa muhimu si tu kwa Tanzania bali kwa bara zima la Afrika." Umoja wa Afrika (OAU kwa wakati huo) ulimtaja Nyerere kuwa "Dhamiri ya Afrika," ukisisitiza juhudi zake za kuelekea umoja wa Afrika, utatuzi wa migogoro, na mapambano dhidi ya ukoloni. Vilevile, Vatican ilituma salamu za rambirambi, ikikubali jukumu lake katika kukuza uvumilivu wa kidini na umoja ndani ya Tanzania, nchi yenye wakazi wa dini mbalimbali. Mazishi na Safari ya Mwisho: Baada ya kifo chake, mwili wa Nyerere uliandaliwa kwa ajili ya safari yake ya mwisho kurudi Tanzania. Mwili wake ulirudishwa kutoka London, ukifika katika Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere jijini Dar es Salaam, ambako ulipokelewa kwa heshima za kijeshi. Serikali ya Tanzania iliandaa mazishi makubwa ya kitaifa kumuenzi Nyerere, mtu aliyestahili heshima ya juu zaidi kutokana na urithi wake wa kihistoria. Mazishi ya kitaifa, yaliyofanyika tarehe 18 Oktoba, yalihudhuriwa na viongozi kutoka pande zote za dunia, wakiwemo Rais wa zamani wa Afrika Kusini Nelson Mandela, Malkia Anne kutoka Uingereza, na wawakilishi kutoka nchi nyingi za Afrika na duniani na mashirika ya kimataifa kama Umoja wa Mataifa. Mamia ya maelfu ya Watanzania walikusanyika Dar es Salaam na kando ya barabara wakati mwili wake unaelekea Butiama, mahali pa kuzaliwa kwa Nyerere, ambako alitarajiwa kuzikwa. Katika mchakato mzima wa mazishi, Watanzania walitafakari juu ya michango mikubwa ya Nyerere kwa nchi yao na bara la Afrika. Mafanikio yake, kama vile kuiongoza nchi kufikia uhuru mwaka 1961, kuanzisha sera ya Ujamaa, na kuhimiza umoja wa Afrika kupitia uongozi wake ndani ya OAU, yalikuwa mada kuu ya heshima zilizotolewa. Hata hivyo, kulikuwa na hadithi nyingi za kibinafsi pia—kuhusu unyenyekevu wa Nyerere, kujitolea kwake kwa elimu, na maono yake ya Tanzania yenye amani na umoja. Hatimaye, Nyerere alizikwa katika makazi ya familia yake huko Butiama tarehe 23 Oktoba 1999. Mahali pa kaburi lake paligeuka kuwa alama ya fahari ya kitaifa na sehemu ya hija kwa Watanzania na watu kutoka sehemu mbalimbali za Afrika waliokuwa wakimuenzi. Urithi Kifo cha Julius Nyerere kiliiacha pengo lisilozibika katika uongozi wa Afrika. Maisha yake na urithi wake unaendelea kuhamasisha harakati za amani, haki, na umoja barani Afrika. Tarehe 14 Oktoba, siku ya kifo chake, sasa inaadhimishwa kila mwaka kama "Siku ya Nyerere" nchini Tanzania, siku ya kutafakari na kumbukumbu ya kiongozi mkuu wa taifa, mtu ambaye maadili na maono yake yaliisaidia kuunda Tanzania ya kisasa na kuchangia kwa kiasi kikubwa ukombozi wa Afrika.

Kesho ni kumbukumbu ya miaka 25 tangu kifo cha Mwalimu Julius Nyerere. Maadhimisho haya yanafanyika huku idadi kubwa ya Watanzania wakiwa ni kizazi ambacho hakikuwa kimezaliwa wakati wa kifo chake, robo karne iliyopita. Kifo cha Julius Nyerere tarehe 14 Oktoba 1999 kilikuwa tukio la huzuni kubwa katika historia ya Tanzania, kikifunga sura ya mmoja wa viongozi walioheshimiwa zaidi barani Afrika. Katika miezi iliyotangulia kifo chake, afya ya Nyerere ilikuwa ikizorota taratibu, na hilo lilianza kuleta wasiwasi kwa Watanzania na jamii ya kimataifa kwa ujumla. Kwa miaka kadhaa, Nyerere alikuwa akisumbuliwa na ugonjwa wa leukemia ya aina ya chronic lymphocytic, lakini haikuwa hadi katikati ya mwaka 1999 ambapo hali yake ilianza kujulikana zaidi hadharani. Ingawa alistaafu rasmi kutoka siasa za moja kwa moja mwaka 1985, Nyerere aliendelea kuwa kiongozi mwenye ushawishi mkubwa ndani na nje ya nchi, mara nyingi akiombwa kushiriki kwenye juhudi za ujenzi wa amani na kutatua migogoro barani Afrika. Dalili za Mwanzo na Safari ya London: Kufikia mwanzoni mwa mwaka 1999, watu wa karibu na Nyerere walianza kuona kushuka kwa hali yake ya afya, lakini maelezo ya kina hayakuwa yakijulikana kwa umma. Mnamo Agosti ya mwaka huo, hali yake ilikuwa imezorota kiasi cha kutosha, na serikali ya Tanzania, chini ya uongozi wa Rais Benjamin Mkapa, iliamua kumpeleka Nyerere London kwa ajili ya matibabu ya hali ya juu. Alilazwa katika Hospitali ya St. Thomas, mojawapo ya hospitali bora zaidi Uingereza, inayojulikana kwa utaalamu wake katika matibabu ya kansa. Katika kipindi hiki, umma ulianza kupata taarifa rasmi zaidi kuhusu hali ya afya ya Nyerere, huku serikali ikitoa taarifa za mara kwa mara. Wasiwasi ulikuwa unakua kote Tanzania na barani Afrika, ambako ushawishi wa Nyerere uliendelea kuwa mkubwa. Hata hivyo, bado kulikuwa na matumaini kuwa angepona, kwani taarifa zilisema kuwa alikuwa akipokea matibabu maalum ya chemotherapy na tiba nyinginezo ili kuzuia maendeleo ya leukemia. Taarifa za Kuzorota kwa Hali Yake: Mnamo Septemba 1999, hali ilizidi kuwa mbaya. Afya ya Nyerere haikuwa ikiimarika kama ilivyotarajiwa, na taarifa kutoka kwa serikali ya Tanzania na madaktari wake zilisema kuwa hali yake ilikuwa imekuwa mbaya zaidi. Serikali iliendelea kuwa karibu na familia ya Nyerere, ikihakikisha kuwa mahitaji yote ya matibabu yanatimizwa, huku pia ikihakikisha kuwa umma unapata taarifa kwa wakati. Kufikia mwanzo wa Oktoba, hali ilianza kuwa mbaya zaidi. Mnamo Oktoba 12, maafisa wa Tanzania walitoa taarifa nzito, wakithibitisha kuwa hali ya Nyerere ilikuwa imezorota sana. Kwa wakati huu, sala na maombi ya kitaifa yalianza kufanyika kote nchini, na makanisa, misikiti, na taasisi zingine za dini ziliandaa ibada maalum. Rais Mkapa alitoa hotuba yenye hisia kwa taifa, akitoa wito wa utulivu na umoja wakati huu mgumu. Nchi nzima ilikuwa imejiandaa kwa hali mbaya zaidi, huku watu wakihisi hatma ya kifo cha Nyerere inakaribia. Tangazo la Kifo Chake: Mnamo tarehe 14 Oktoba 1999, habari za huzuni zilifika. Majira ya saa 4:30 asubuhi kwa saa za Tanzania, Nyerere alifariki kwa amani akiwa katika Hospitali ya St. Thomas, akiwa amezungukwa na mkewe, Maria Nyerere, na wanafamilia wa karibu. Kifo chake kilitangazwa rasmi na Rais Mkapa kupitia hotuba ya moja kwa moja kwenye televisheni baadaye siku hiyo. Katika hotuba yake, Mkapa alimuita Nyerere “baba wa taifa” na “kiongozi mashuhuri ambaye urithi wake utaenziwa milele.” Alitangaza siku 30 za maombolezo ya kitaifa, na bendera ya Tanzania iliagizwa kushushwa nusu mlingoti kote nchini na kwenye balozi zetu za nje. Habari za kifo cha Nyerere zilienea kwa haraka, zikizua wimbi la huzuni si tu Tanzania bali kote barani Afrika na duniani kote. Huko Dar es Salaam, jiji kuu, watu walimiminika mitaani, wakikusanyika kwa makundi makubwa, wengi wakiwa wamebeba picha za Nyerere, wengine wakiwa wanapeperusha bendera au kuimba nyimbo za ukombozi alizozitetea Nyerere. Hali ya hewa ilikuwa ya huzuni na kutafakari kwa kina, kwani watu walikumbuka kujitoa kwa Nyerere kwa ajili ya uhuru wa Tanzania na umoja wa Afrika. Mwitikio wa Kimataifa: Mwitikio wa kimataifa kufuatia kifo cha Nyerere ulikuwa wa haraka na mkubwa. Salamu za rambirambi zilimiminika kutoka kwa viongozi wa dunia, wakuu wa nchi za Afrika, na taasisi za kimataifa. Nelson Mandela, ambaye alikuwa na uhusiano wa karibu na Nyerere, alimuita "mmoja wa viongozi wakubwa wa bara letu." Kofi Annan, ambaye kwa wakati huo alikuwa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, alieleza huzuni yake, akisema, "Uongozi na maono ya Nyerere yalikuwa muhimu si tu kwa Tanzania bali kwa bara zima la Afrika." Umoja wa Afrika (OAU kwa wakati huo) ulimtaja Nyerere kuwa "Dhamiri ya Afrika," ukisisitiza juhudi zake za kuelekea umoja wa Afrika, utatuzi wa migogoro, na mapambano dhidi ya ukoloni. Vilevile, Vatican ilituma salamu za rambirambi, ikikubali jukumu lake katika kukuza uvumilivu wa kidini na umoja ndani ya Tanzania, nchi yenye wakazi wa dini mbalimbali. Mazishi na Safari ya Mwisho: Baada ya kifo chake, mwili wa Nyerere uliandaliwa kwa ajili ya safari yake ya mwisho kurudi Tanzania. Mwili wake ulirudishwa kutoka London, ukifika katika Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere jijini Dar es Salaam, ambako ulipokelewa kwa heshima za kijeshi. Serikali ya Tanzania iliandaa mazishi makubwa ya kitaifa kumuenzi Nyerere, mtu aliyestahili heshima ya juu zaidi kutokana na urithi wake wa kihistoria. Mazishi ya kitaifa, yaliyofanyika tarehe 18 Oktoba, yalihudhuriwa na viongozi kutoka pande zote za dunia, wakiwemo Rais wa zamani wa Afrika Kusini Nelson Mandela, Malkia Anne kutoka Uingereza, na wawakilishi kutoka nchi nyingi za Afrika na duniani na mashirika ya kimataifa kama Umoja wa Mataifa. Mamia ya maelfu ya Watanzania walikusanyika Dar es Salaam na kando ya barabara wakati mwili wake unaelekea Butiama, mahali pa kuzaliwa kwa Nyerere, ambako alitarajiwa kuzikwa. Katika mchakato mzima wa mazishi, Watanzania walitafakari juu ya michango mikubwa ya Nyerere kwa nchi yao na bara la Afrika. Mafanikio yake, kama vile kuiongoza nchi kufikia uhuru mwaka 1961, kuanzisha sera ya Ujamaa, na kuhimiza umoja wa Afrika kupitia uongozi wake ndani ya OAU, yalikuwa mada kuu ya heshima zilizotolewa. Hata hivyo, kulikuwa na hadithi nyingi za kibinafsi pia—kuhusu unyenyekevu wa Nyerere, kujitolea kwake kwa elimu, na maono yake ya Tanzania yenye amani na umoja. Hatimaye, Nyerere alizikwa katika makazi ya familia yake huko Butiama tarehe 23 Oktoba 1999. Mahali pa kaburi lake paligeuka kuwa alama ya fahari ya kitaifa na sehemu ya hija kwa Watanzania na watu kutoka sehemu mbalimbali za Afrika waliokuwa wakimuenzi. Urithi Kifo cha Julius Nyerere kiliiacha pengo lisilozibika katika uongozi wa Afrika. Maisha yake na urithi wake unaendelea kuhamasisha harakati za amani, haki, na umoja barani Afrika. Tarehe 14 Oktoba, siku ya kifo chake, sasa inaadhimishwa kila mwaka kama "Siku ya Nyerere" nchini Tanzania, siku ya kutafakari na kumbukumbu ya kiongozi mkuu wa taifa, mtu ambaye maadili na maono yake yaliisaidia kuunda Tanzania ya kisasa na kuchangia kwa kiasi kikubwa ukombozi wa Afrika.

Thomas J. Kibwana

21,858 views • 1 year ago