Video wird geladen...

Video konnte nicht geladen werden

Zur Startseite

🧠 Непалд манай хоёр усны дусал шиг адилхан улс юм аа?! Тэр улс төрчдийн хүүхдүүд тансаглаж бга?! Ардын хүүхдүүд хичээлд суух сандалгүй бга?! Хот нь үерт автаж бга?! Ард иргэд нь ядуу бга?! Төр засаг нь буруу шийдвэр гаргаж бга?! Гээд ихэр юм шиг л ижил улс аж?!👀

Erdenebayar_N's profile picture

erdenebayar.nambaral

9,938 subscribers

40,522 Aufrufe • vor 1 Jahr •via X (Twitter)

Nachrichten & Politik
LIVE

Anya Rossi• Live Now

Private livecam show

0 Kommentare

Keine Kommentare verfügbar

Kommentare vom Original-Post werden hier angezeigt

Ähnliche Videos

Мээрийн мэдрэл муутай зөвлөх. Энэ ард зурган др бга залуу зөвлөхийн хүү юм уу. Ярьж бга нь бааж бгам шиг адилхан гж
1:59

Мээрийн мэдрэл муутай зөвлөх. Энэ ард зурган др бга залуу зөвлөхийн хүү юм уу. Ярьж бга нь бааж бгам шиг адилхан гж

Амин-Эрдэнэ.А

17,376 Aufrufe • vor 2 Monaten

Ерөнхий сайд Баярмаагийн асуултад хариулахдаа "Улс төржиж бга асуулт асууж бга учраас би бас улс төржиж хариулъя Баярцогт даргаа гэнээ" хха. Баярмаа гишүүнийг ч Баярцогтын утсан хүүхэлдэй гэдгийг улсаараа мэднэ лдээ. Стратегийн ордуудын асуудлыг гацаах гэж. Баялгийн санг эсэргүүцэж дуугарч бга гишүүдийг харахаар огиудас цутгах юм. Баярмаа гишүүн таарсан хариултаа л авлаа. Ерөнхий сайд сайхан ч хариуллаа гоё2. Ийм л бх хэрэгтэй. Баярмаа нь бүр шатаад заалаар дүүрэн орилоод үхлээ яг хахаха инээдтэймаа
2:08

Ерөнхий сайд Баярмаагийн асуултад хариулахдаа "Улс төржиж бга асуулт асууж бга учраас би бас улс төржиж хариулъя Баярцогт даргаа гэнээ" хха. Баярмаа гишүүнийг ч Баярцогтын утсан хүүхэлдэй гэдгийг улсаараа мэднэ лдээ. Стратегийн ордуудын асуудлыг гацаах гэж. Баялгийн санг эсэргүүцэж дуугарч бга гишүүдийг харахаар огиудас цутгах юм. Баярмаа гишүүн таарсан хариултаа л авлаа. Ерөнхий сайд сайхан ч хариуллаа гоё2. Ийм л бх хэрэгтэй. Баярмаа нь бүр шатаад заалаар дүүрэн орилоод үхлээ яг хахаха инээдтэймаа

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

27,097 Aufrufe • vor 1 Jahr

Хүннү 2222-н нуур учир шалтгаан нь ердөө л ийм байж. Тэр хавьд баригдаж бга барилгууд хөрсний усаа бүгд замын ус зайлуулах суваг руу хдг юм бна. Мэдээж ус ихтэй үед яаж ачааллаа дийлхүдээ. Мөнгөтэй төгрөгтэй хулгайчууд нь ийм хогийн бэртэгчин бхар яаж энэ улс орон өөдлөх вэ дээ
1:01

Хүннү 2222-н нуур учир шалтгаан нь ердөө л ийм байж. Тэр хавьд баригдаж бга барилгууд хөрсний усаа бүгд замын ус зайлуулах суваг руу хдг юм бна. Мэдээж ус ихтэй үед яаж ачааллаа дийлхүдээ. Мөнгөтэй төгрөгтэй хулгайчууд нь ийм хогийн бэртэгчин бхар яаж энэ улс орон өөдлөх вэ дээ

Санчир.М

31,490 Aufrufe • vor 2 Jahren

Hero найруулаад, Амундра хөтөлж бга бол тэр нэвтрүүлэг худлаа л бж таараа гсн өнцгөөр сэвээд үнэнийг худал болгож чадна гэж эндүүрэх хэрэггүй лдээ🤦🏻‍♀️🤣🤌🏻 Байгалийн баялагийн хулгай, улс төрчдийн луйврыг үнэнээр нь ярьж хэлж иргэддээ ойлгуулж л бвл болох нь тэр. Одоо мянга орилолдоод нэмэргүй хулгайчууд баялгийн санг эсэргүүцээд үхэх шахаж бгааг бүгд л харлаа
1:28

Hero найруулаад, Амундра хөтөлж бга бол тэр нэвтрүүлэг худлаа л бж таараа гсн өнцгөөр сэвээд үнэнийг худал болгож чадна гэж эндүүрэх хэрэггүй лдээ🤦🏻‍♀️🤣🤌🏻 Байгалийн баялагийн хулгай, улс төрчдийн луйврыг үнэнээр нь ярьж хэлж иргэддээ ойлгуулж л бвл болох нь тэр. Одоо мянга орилолдоод нэмэргүй хулгайчууд баялгийн санг эсэргүүцээд үхэх шахаж бгааг бүгд л харлаа

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

10,284 Aufrufe • vor 1 Jahr

МҮХАҮТ-ын экс ерөнхийлөгч Амартүвшин: УИХ-ын гишүүн Энхтүвшин маш хариуцлагагүй болчимгүй мэдэгдэл хийсэн. Энхтүвшин гдг хүнд таалагдаагүй хүн дараагийн МҮХАҮТ-ын ерөнхийлөгч болсны төлөө танхимыг хагаралдуулах хувийн дүгнэлт хийж байгаа нь өөрөө зохисгүй үйлдэл юм. Төр-Од улс төрийн нөлөөгөөр сонгогдоогүй, дүрмийнхээ дагуу сонгогдсон гэдгийг танхимынхан бүгд мэдэж бга. Энхтүвшин гишүүн хэт улс төржүүлсэн мэдэгдлийг удаа дараа гаргаж бга үйлдлээ залруулж зөв ойлголт нийгэмд өгөх ёстой. Ер нь бол Энхтүвшин гдг хүн нэгхэн жил энэ танхимын ерөнхийлөгчөөр ажиллаад гишүүн болоод улс төр хөөгөөд яваад өгсөн. Энэ танхимыг улс төрийн зорилгоор ашигласнаас болж түүхэндээ анх удаа ерөнхийлөгчийн нөхөн сонгууль болж ийм тогтворгүй бдал үүссэн. Энэ байгууллага бол ТӨРИЙН БУС БАЙГУУЛЛАГА. Төр оролцох нөлөөлөх ямар ч боломжгүй.......
3:12

МҮХАҮТ-ын экс ерөнхийлөгч Амартүвшин: УИХ-ын гишүүн Энхтүвшин маш хариуцлагагүй болчимгүй мэдэгдэл хийсэн. Энхтүвшин гдг хүнд таалагдаагүй хүн дараагийн МҮХАҮТ-ын ерөнхийлөгч болсны төлөө танхимыг хагаралдуулах хувийн дүгнэлт хийж байгаа нь өөрөө зохисгүй үйлдэл юм. Төр-Од улс төрийн нөлөөгөөр сонгогдоогүй, дүрмийнхээ дагуу сонгогдсон гэдгийг танхимынхан бүгд мэдэж бга. Энхтүвшин гишүүн хэт улс төржүүлсэн мэдэгдлийг удаа дараа гаргаж бга үйлдлээ залруулж зөв ойлголт нийгэмд өгөх ёстой. Ер нь бол Энхтүвшин гдг хүн нэгхэн жил энэ танхимын ерөнхийлөгчөөр ажиллаад гишүүн болоод улс төр хөөгөөд яваад өгсөн. Энэ танхимыг улс төрийн зорилгоор ашигласнаас болж түүхэндээ анх удаа ерөнхийлөгчийн нөхөн сонгууль болж ийм тогтворгүй бдал үүссэн. Энэ байгууллага бол ТӨРИЙН БУС БАЙГУУЛЛАГА. Төр оролцох нөлөөлөх ямар ч боломжгүй.......

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

22,916 Aufrufe • vor 1 Jahr

МАН-ын жагсаалтын номер 1-т бичигдсэн, тасархай боловсролтой залуу, Монгол улсыг хөгжүүлээд алаад өгөх бх гд өндөр хүлээлт тавьчхаад бхд энэ нэг юмны бгаа царайгээ!!! Дахин2 алдаагаа давтаад шалчганаад яваад бх юм. Улс төрч, гишүүн хүн гдгээ санаж өөрийн гсн харизмыг бий болгодоггүй юм уу. Эцэг эхдээ эрхэлж бга бацаан шиг л бхын. Ярьж бга сэдэв нь хүртэл жул суга жалга пункер🤮😡 Одоо болнээ хөөе Лувсанжамц гишүүнээ. Таарсан сэтгүүлч бүрт хамаа намаагүй сэдвээр яриа өгч өөрийгөө байдалд хийгээд блгүй анх ярьж бсн шигээ ДЭД бүтэц, 20минутын хот, замын түгжрэлийн шийдэл гэх мэт асуудлууд дээрээ анхаарлаа хандуул... Улам сугараад дордоод хүмүүсийн амны бай болоод бга энэ жаалдаа юм хум зааж өгөөчээ!
0:36

МАН-ын жагсаалтын номер 1-т бичигдсэн, тасархай боловсролтой залуу, Монгол улсыг хөгжүүлээд алаад өгөх бх гд өндөр хүлээлт тавьчхаад бхд энэ нэг юмны бгаа царайгээ!!! Дахин2 алдаагаа давтаад шалчганаад яваад бх юм. Улс төрч, гишүүн хүн гдгээ санаж өөрийн гсн харизмыг бий болгодоггүй юм уу. Эцэг эхдээ эрхэлж бга бацаан шиг л бхын. Ярьж бга сэдэв нь хүртэл жул суга жалга пункер🤮😡 Одоо болнээ хөөе Лувсанжамц гишүүнээ. Таарсан сэтгүүлч бүрт хамаа намаагүй сэдвээр яриа өгч өөрийгөө байдалд хийгээд блгүй анх ярьж бсн шигээ ДЭД бүтэц, 20минутын хот, замын түгжрэлийн шийдэл гэх мэт асуудлууд дээрээ анхаарлаа хандуул... Улам сугараад дордоод хүмүүсийн амны бай болоод бга энэ жаалдаа юм хум зааж өгөөчээ!

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

16,691 Aufrufe • vor 1 Jahr

Учрыг нь ухаж ойлголоо. Оросууд Буриадын газар нутаг дээр Монголтой маш ойрхон цоо шинэ станц барьжээ. Тэр станцынхаа тог цахилгаан эрчим хүчээ ядуу Монгол руу шахчих гээд бүхий л муу аргыг ашиглаж хэвлэлүүдийг хүртэл турхирч Монголын ДЦС чинь шатсан шүү гэж гүжирдэж бга юм байна
0:38

Учрыг нь ухаж ойлголоо. Оросууд Буриадын газар нутаг дээр Монголтой маш ойрхон цоо шинэ станц барьжээ. Тэр станцынхаа тог цахилгаан эрчим хүчээ ядуу Монгол руу шахчих гээд бүхий л муу аргыг ашиглаж хэвлэлүүдийг хүртэл турхирч Монголын ДЦС чинь шатсан шүү гэж гүжирдэж бга юм байна

Оюуннар☀️

28,417 Aufrufe • vor 1 Jahr

Балбын Жензи нарыг сэрээсэн дунд сургуулийн сурагч хүү Авишкар Раутын илтгэлийг сонсоод орчуулмаар санагдаад орчуулчихлаа👇🏻 Балба, Монгол 2-ын улс төрийн нөхцөл байдал, засаглалын хэлбэр гээд бүх зүйлс нь өөр лдөө. Гэхдээ бншдээ, улс төрчид минь залуучуудаар дүүрэн залуу үе ихтэй нийгэм ямар хүчтэй болохыг сайн харж. Монголын нийт хүн ам 3,544,835 байгаагаас 39 хүртэлх насны залуучууд 2,412,440 байна. Энэ нь нийт хүн амын ойролцоогоор 68.1% юм. Залуучуудын нийгэмд амьдарч байж залуучуудаа басаж доромжлохоо хаа хаанаа больчих л хэрэгтэй. УИХ-ын гишүүд бол ард түмний төлөөлөл. Та нар үнэтэй машин унаж, тансаг хороололд амьдарч, брэнд өмсөж зүүж, тэрбумаар хэмжигдэх хэмжээний орлоготой байх ёсгүй. Баян тансаг амьдармаар байгаа бол улс төрөөс холд, бизнесээ хийгээд мөрөөрөө амьдар. Нэг л өдөр 68.1 хувийг эзэлж буй залуучууд чинь тэсэрч мэднэ шүү. Ер нь намууд анхаарахад гэмгүй. Мэдээж өмнөх бүх үеийн алдаа завхрал авилгын сүлжээг одоо бга улс төрчдөд тохох утгагүй лдээ. Гэхдээ засаж сайжруулахгүй хоорондоо зодолдож, эрх мэдлээ булаацалдсаар бга та нарын тэнэглэлээс болж улс чинь өөдлөхгүй бн. Ер нь эх орноо бод, улсаа бод, залуу үеийнхнээр дүүрэн нийгэм бүтээчихсэн амьдарч бгаагаа сана. За тгд ухаалаг улс төрчид нь ойлгоод улсынхаа төлөө зүтгээд бгаарай даа😂😘
2:42

Балбын Жензи нарыг сэрээсэн дунд сургуулийн сурагч хүү Авишкар Раутын илтгэлийг сонсоод орчуулмаар санагдаад орчуулчихлаа👇🏻 Балба, Монгол 2-ын улс төрийн нөхцөл байдал, засаглалын хэлбэр гээд бүх зүйлс нь өөр лдөө. Гэхдээ бншдээ, улс төрчид минь залуучуудаар дүүрэн залуу үе ихтэй нийгэм ямар хүчтэй болохыг сайн харж. Монголын нийт хүн ам 3,544,835 байгаагаас 39 хүртэлх насны залуучууд 2,412,440 байна. Энэ нь нийт хүн амын ойролцоогоор 68.1% юм. Залуучуудын нийгэмд амьдарч байж залуучуудаа басаж доромжлохоо хаа хаанаа больчих л хэрэгтэй. УИХ-ын гишүүд бол ард түмний төлөөлөл. Та нар үнэтэй машин унаж, тансаг хороололд амьдарч, брэнд өмсөж зүүж, тэрбумаар хэмжигдэх хэмжээний орлоготой байх ёсгүй. Баян тансаг амьдармаар байгаа бол улс төрөөс холд, бизнесээ хийгээд мөрөөрөө амьдар. Нэг л өдөр 68.1 хувийг эзэлж буй залуучууд чинь тэсэрч мэднэ шүү. Ер нь намууд анхаарахад гэмгүй. Мэдээж өмнөх бүх үеийн алдаа завхрал авилгын сүлжээг одоо бга улс төрчдөд тохох утгагүй лдээ. Гэхдээ засаж сайжруулахгүй хоорондоо зодолдож, эрх мэдлээ булаацалдсаар бга та нарын тэнэглэлээс болж улс чинь өөдлөхгүй бн. Ер нь эх орноо бод, улсаа бод, залуу үеийнхнээр дүүрэн нийгэм бүтээчихсэн амьдарч бгаагаа сана. За тгд ухаалаг улс төрчид нь ойлгоод улсынхаа төлөө зүтгээд бгаарай даа😂😘

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

31,455 Aufrufe • vor 1 Jahr

ЕС Л.Оюун-Эрдэнэ: Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч Ц.Зориг надад өөрөө ярихдаа "Тухайн үеийн ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж над руу утасдаж дарамтлаад заавал С.Зоригийн хэрэг дээр Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарыг буруутгаж алхаа цохь гэж тулгасан " гэдэг..... Зүгээр л утсаар дарамтлаад чи энийг тэрийг ялла гэж зааварчилгаа өгдөг аймар нассс тэ. Бүхэл бүтэн Монгол Улсын Ерөнхий сайд нь улс орон даяар худлаа яриад суухгүй блгүй дээ. Тэр Ц.Зориг шүүгч нь гарч ирээд Ерөнхий сайдад хэлсэн үгээ ард түмэндээ хэлээд үнэний талд зогсох болтугай.... Хэрэв ЕС худлаа ярьж бга бол тэр шүүгч асан Ц.Зориг нь гарч ирээд юм хэлэх блгүй дээ. Гэхдээ шүүх ийм бгаад ийм шийдвэр гаргасанд харамсаж бн. Ийм бхд ард түмэн яаж шүүхэд итгэх юм бэ
2:35

ЕС Л.Оюун-Эрдэнэ: Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч Ц.Зориг надад өөрөө ярихдаа "Тухайн үеийн ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж над руу утасдаж дарамтлаад заавал С.Зоригийн хэрэг дээр Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарыг буруутгаж алхаа цохь гэж тулгасан " гэдэг..... Зүгээр л утсаар дарамтлаад чи энийг тэрийг ялла гэж зааварчилгаа өгдөг аймар нассс тэ. Бүхэл бүтэн Монгол Улсын Ерөнхий сайд нь улс орон даяар худлаа яриад суухгүй блгүй дээ. Тэр Ц.Зориг шүүгч нь гарч ирээд Ерөнхий сайдад хэлсэн үгээ ард түмэндээ хэлээд үнэний талд зогсох болтугай.... Хэрэв ЕС худлаа ярьж бга бол тэр шүүгч асан Ц.Зориг нь гарч ирээд юм хэлэх блгүй дээ. Гэхдээ шүүх ийм бгаад ийм шийдвэр гаргасанд харамсаж бн. Ийм бхд ард түмэн яаж шүүхэд итгэх юм бэ

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

42,397 Aufrufe • vor 2 Jahren

Төрийн албаны зөвлөл дээрх уулзалтаас… Нийтийн албаны чухал албан тушаалууд нь ялсан намын сонгуулийн менежерүүдийн орогнох байр болсоор ирсэн🥺 Дээрээс нь намын дэргэдэх байгууллагуудын залуус…бас нэмэгдэнэ😩 Тэдний дийлэнх нь зүгээр нэг орогнохгүй хувийн сэдэл, хоноцын сэтгэлээр ханддаг нь нууц биш. Төрийн өмчит компаниудын удирдлага нтр бол бараг бүхэлдээ улс төрчдийн халаасыг дүүргэх давхар/гол үүрэгтэй гэдэг нь нэгэнт нотлогдсон. Тиймээс л энэ олон ТӨХК, ТӨҮГ-ыг хувьчилъя, өөрчилье гээд бга. Үүнд өдөр шөнөгүй мачийн ажлаа хийдэг жирийн албан хаагчид үүнд хамаарахгүй🙏 Төрийн албаны зөвлөлийнхэн маань ч дүгнэлтийг дэмжсээн👏
2:12

Төрийн албаны зөвлөл дээрх уулзалтаас… Нийтийн албаны чухал албан тушаалууд нь ялсан намын сонгуулийн менежерүүдийн орогнох байр болсоор ирсэн🥺 Дээрээс нь намын дэргэдэх байгууллагуудын залуус…бас нэмэгдэнэ😩 Тэдний дийлэнх нь зүгээр нэг орогнохгүй хувийн сэдэл, хоноцын сэтгэлээр ханддаг нь нууц биш. Төрийн өмчит компаниудын удирдлага нтр бол бараг бүхэлдээ улс төрчдийн халаасыг дүүргэх давхар/гол үүрэгтэй гэдэг нь нэгэнт нотлогдсон. Тиймээс л энэ олон ТӨХК, ТӨҮГ-ыг хувьчилъя, өөрчилье гээд бга. Үүнд өдөр шөнөгүй мачийн ажлаа хийдэг жирийн албан хаагчид үүнд хамаарахгүй🙏 Төрийн албаны зөвлөлийнхэн маань ч дүгнэлтийг дэмжсээн👏

Жудагийн Баярмаа🇲🇳

29,952 Aufrufe • vor 2 Jahren

Өө заза хар тамхины хэрэглээ чинь бүр утгаа алдчихсан юм бндоө👇🏻‼️ Энэ гэхдээ ямар аймар кейс вэ! Ээж нь төрсөн эцгийг нь алсан учраас 9 сартайгаасаа эхлээд 10 нас хүртлээ асрамжийн төвд амьдарсан 2 ихэр хөвгүүний тухай юм бн! Шоронгоос буцаж гарч ирсэн эх нь ихрүүдийг өөр дээрээ авсан ч 3 жилийн турш хүчирхийлсэн, 70 гаруй удаа цагдаагийн болоод хүний эрхийн байгууллагуудад бүр ХЭҮК-т хүртэл хандаж эрхээ хамгаалуулахын төлөө тэмцэж явсан ч энэ хоёр хүүг хэн нь ч тоогоогүй буцаад л хүчирхийлэгч ээж, хойд аав, ахад нь аваачиж өгдөг бж!!! Ах нь гэх залуу нь хар тамхичин гэх. Зүгээр л нэг айлын гэрт ороод асуудлыг тодруулахад хашаанаас нь сав дүүрэн мансууруулах бодис олж бх жишээний! Ямар гээчийн амьдрал вэ! Хар тамхи гэгч зүйл чинь ийм л энгийн хэрэглээ болчихсон юм уу??? Энэ хүүхдүүдэд ганц л хүсэл бга гэнэ. Асрамжийн газартаа аюулгүй өсөж хүмүүжих! Гтл цагдаа, Хүний эрхийх байгууллагууд, 108 гэрт нь хүчирхийлэгчийн гарт буцаагаад өгчихдөг ч байх шиг. Ямар аймар юм бэ! Ялангуяа 108 болоод Хүний эрхийн үндэсний комисс яаж ийм харгис хэрцгий байж чаддаг байнаа!!! 70 гаруй удаа дуудлага өгсөн баримт нь бга гэсэн шүү! Төрийн байгууллагууд өөрсдөөсөө ичээсэй. Хүүхдийн хүчирхийллийг дэвэргэж өдөөдөг хүмүүс нь хүүхэд хамгаалал нэрийн дор нуугдаж бншд! Ёоооо үнэхээр стрессдүүлэхээр кейс бнлэж бүтнээр нь нэвтрүүлгийг нь үзээрэй‼️
4:50

Өө заза хар тамхины хэрэглээ чинь бүр утгаа алдчихсан юм бндоө👇🏻‼️ Энэ гэхдээ ямар аймар кейс вэ! Ээж нь төрсөн эцгийг нь алсан учраас 9 сартайгаасаа эхлээд 10 нас хүртлээ асрамжийн төвд амьдарсан 2 ихэр хөвгүүний тухай юм бн! Шоронгоос буцаж гарч ирсэн эх нь ихрүүдийг өөр дээрээ авсан ч 3 жилийн турш хүчирхийлсэн, 70 гаруй удаа цагдаагийн болоод хүний эрхийн байгууллагуудад бүр ХЭҮК-т хүртэл хандаж эрхээ хамгаалуулахын төлөө тэмцэж явсан ч энэ хоёр хүүг хэн нь ч тоогоогүй буцаад л хүчирхийлэгч ээж, хойд аав, ахад нь аваачиж өгдөг бж!!! Ах нь гэх залуу нь хар тамхичин гэх. Зүгээр л нэг айлын гэрт ороод асуудлыг тодруулахад хашаанаас нь сав дүүрэн мансууруулах бодис олж бх жишээний! Ямар гээчийн амьдрал вэ! Хар тамхи гэгч зүйл чинь ийм л энгийн хэрэглээ болчихсон юм уу??? Энэ хүүхдүүдэд ганц л хүсэл бга гэнэ. Асрамжийн газартаа аюулгүй өсөж хүмүүжих! Гтл цагдаа, Хүний эрхийх байгууллагууд, 108 гэрт нь хүчирхийлэгчийн гарт буцаагаад өгчихдөг ч байх шиг. Ямар аймар юм бэ! Ялангуяа 108 болоод Хүний эрхийн үндэсний комисс яаж ийм харгис хэрцгий байж чаддаг байнаа!!! 70 гаруй удаа дуудлага өгсөн баримт нь бга гэсэн шүү! Төрийн байгууллагууд өөрсдөөсөө ичээсэй. Хүүхдийн хүчирхийллийг дэвэргэж өдөөдөг хүмүүс нь хүүхэд хамгаалал нэрийн дор нуугдаж бншд! Ёоооо үнэхээр стрессдүүлэхээр кейс бнлэж бүтнээр нь нэвтрүүлгийг нь үзээрэй‼️

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

20,654 Aufrufe • vor 1 Jahr

Энэ охиныг өрөвдөх юм. Дөнгөж 21 настай. Давхраа хамар уруул хацар хөх бүх юман хиймэл. Арьс үс хумс нь ч хиймэл. Сошиалын дон тусах ийм л аюултай. Энэ жхан охиноо сошиалд шидэж өгөөд олны өмнө алиалагч болгож бүх зүйлийг нь бартерын хагалгаагаар сольж өгч бга ээж аав нь юм боддоггүй юм бхдаа. Монголоор дүүрэн ижил хэлбэртэй цилкон хөх, имплантан хамар, зайдсан давхраа, ботокс утас татуулсан хиймэл хүүхнүүд боллоо. Өөрөө хийлгэх мөрөөрөө чимээгүй мэс ажилбараа хийлгэж гоо сайхнаараа тоглохгүй бусад өсвөр насны охидод маш муугаар нөлөөлж бга охин. Ягд өдий хар багаасаа ийм их дутуугийн комплекстой өөрийн төрөлх гоо сайхандаа 0 хувь итгэлгүй хөгшин эмгэн шиг сэтгэхүйтэй болчихдог бнаа. Хиймэл царай зүс биш шүү охид минь. ориг, натурал байгалийн гоо үзэсгэлэнтэй байх ямар гоё гэж санана. Иймэрхүү худлаа хүүхнүүдийн үгээр үг хийж рекламд хууртаж хэн ч биш хиймэл шаазан болов доо
0:48

Энэ охиныг өрөвдөх юм. Дөнгөж 21 настай. Давхраа хамар уруул хацар хөх бүх юман хиймэл. Арьс үс хумс нь ч хиймэл. Сошиалын дон тусах ийм л аюултай. Энэ жхан охиноо сошиалд шидэж өгөөд олны өмнө алиалагч болгож бүх зүйлийг нь бартерын хагалгаагаар сольж өгч бга ээж аав нь юм боддоггүй юм бхдаа. Монголоор дүүрэн ижил хэлбэртэй цилкон хөх, имплантан хамар, зайдсан давхраа, ботокс утас татуулсан хиймэл хүүхнүүд боллоо. Өөрөө хийлгэх мөрөөрөө чимээгүй мэс ажилбараа хийлгэж гоо сайхнаараа тоглохгүй бусад өсвөр насны охидод маш муугаар нөлөөлж бга охин. Ягд өдий хар багаасаа ийм их дутуугийн комплекстой өөрийн төрөлх гоо сайхандаа 0 хувь итгэлгүй хөгшин эмгэн шиг сэтгэхүйтэй болчихдог бнаа. Хиймэл царай зүс биш шүү охид минь. ориг, натурал байгалийн гоо үзэсгэлэнтэй байх ямар гоё гэж санана. Иймэрхүү худлаа хүүхнүүдийн үгээр үг хийж рекламд хууртаж хэн ч биш хиймэл шаазан болов доо

Оюуннар☀️

44,145 Aufrufe • vor 7 Monaten

Жагсаалтын 1 ч яах аргагүй ухаантай сүрхий залуу юмоо. Ер нь залуу хүмүүсийн сэтгэлгээ ийм эрүүл саруул бгаад баяртай бн, ярьж бга зүйлстэй нь 💯санал нэг бн👇🏻 Уул уурхай гэхээр л "ПҮҮ, ПАА" гэдэг зарим улс төрчид больчих хэрэгтэй. Аан бас ЗГ-ын ажлыг, тэр дундаа сайд нь зохицуулж шийдвэрлэх ёстой ажлыг УИХ-ын ажил болгож, хууль тогтоогчдыг оролцуулж бгаан туйлын буруу! Ордноор дүүрэн галзуучуудыг цуглуулж болдгийг бид харлаа. Энэ бүхэн чинь парламентийн тогтолцоонд бж болох зүйл үү? Ер нь нэг зарчим, тогтолцоо гэх зүйлсээ уландаа гишгэж эрх мэдэл хоорондын уялдаа холбоог хангахгүй хольж хутгаж явдгаа болимоор!!!
2:18

Жагсаалтын 1 ч яах аргагүй ухаантай сүрхий залуу юмоо. Ер нь залуу хүмүүсийн сэтгэлгээ ийм эрүүл саруул бгаад баяртай бн, ярьж бга зүйлстэй нь 💯санал нэг бн👇🏻 Уул уурхай гэхээр л "ПҮҮ, ПАА" гэдэг зарим улс төрчид больчих хэрэгтэй. Аан бас ЗГ-ын ажлыг, тэр дундаа сайд нь зохицуулж шийдвэрлэх ёстой ажлыг УИХ-ын ажил болгож, хууль тогтоогчдыг оролцуулж бгаан туйлын буруу! Ордноор дүүрэн галзуучуудыг цуглуулж болдгийг бид харлаа. Энэ бүхэн чинь парламентийн тогтолцоонд бж болох зүйл үү? Ер нь нэг зарчим, тогтолцоо гэх зүйлсээ уландаа гишгэж эрх мэдэл хоорондын уялдаа холбоог хангахгүй хольж хутгаж явдгаа болимоор!!!

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

17,001 Aufrufe • vor 1 Jahr

Гурван гэр бүл тутмын нэг нь салж бн. Жилд 20 мянга хос гэрлэлтээ бүртгүүлдэг ч эргээд 17 мянган гэр бүл салж бн гэхээр бас л кэцүүеэ!!! За тгд залуус олон хүүхэдтэй болох нь битгий хэл гэр бүл зохиож амьдрах ч хүсэлгүй болж бга гэж ёстой үнэн шүү. Шалтгаан нь тодорхой, санхүүгийн л асуудал шүү дээ...... Мөнгө төгрөггүй олигтой ажилчгүй, орох орон байрчгүй хэвтжийж бас нэг өөртэйгөө таарсан өрвийсөн юмтай суугаад тгд хүүхдүүд төрүүлээд өсгөж ч чадахгүй, байнга мөнгөний хэрүүл үүсээд эхлэхээр л салж бгаашд. Ядаж амьдрах орон сууц нь бэлэн, тогтсон ажилтай орлоготой болчхоод гэр бүл зохиовол дээрсэн. Гтл Монголд орон сууцны үнэ тэнгэрт хадчихсан үнэтэй, цалин хөлс нь гэж гуйлгачингийн юм бгаад бдг. Эцэст нь нэг нь харь улсыг зорьж мөнгө төгрөг хураана, амьдралаа сайжруулна гэж яваад бас л салалт!!!! За тгд хорт утааны аймшигт хотод эрүүл саруул хүүхэд тээж төрүүлбэл бурханы аврал. Өвчин зовлонтой хүүхэдтэй болчихвол хүүхдээ ч тэр, өөрсдийгөө ч тэр насаар нь зовоохын нэмэр глллл! Нрээ бүррр чөтгөрийн тойрог шиг бузрын нийгэмтэй юмаа. Ийм бхд хүнтэй суух тухай бодоод ч хэрэггүй биz
1:26

Гурван гэр бүл тутмын нэг нь салж бн. Жилд 20 мянга хос гэрлэлтээ бүртгүүлдэг ч эргээд 17 мянган гэр бүл салж бн гэхээр бас л кэцүүеэ!!! За тгд залуус олон хүүхэдтэй болох нь битгий хэл гэр бүл зохиож амьдрах ч хүсэлгүй болж бга гэж ёстой үнэн шүү. Шалтгаан нь тодорхой, санхүүгийн л асуудал шүү дээ...... Мөнгө төгрөггүй олигтой ажилчгүй, орох орон байрчгүй хэвтжийж бас нэг өөртэйгөө таарсан өрвийсөн юмтай суугаад тгд хүүхдүүд төрүүлээд өсгөж ч чадахгүй, байнга мөнгөний хэрүүл үүсээд эхлэхээр л салж бгаашд. Ядаж амьдрах орон сууц нь бэлэн, тогтсон ажилтай орлоготой болчхоод гэр бүл зохиовол дээрсэн. Гтл Монголд орон сууцны үнэ тэнгэрт хадчихсан үнэтэй, цалин хөлс нь гэж гуйлгачингийн юм бгаад бдг. Эцэст нь нэг нь харь улсыг зорьж мөнгө төгрөг хураана, амьдралаа сайжруулна гэж яваад бас л салалт!!!! За тгд хорт утааны аймшигт хотод эрүүл саруул хүүхэд тээж төрүүлбэл бурханы аврал. Өвчин зовлонтой хүүхэдтэй болчихвол хүүхдээ ч тэр, өөрсдийгөө ч тэр насаар нь зовоохын нэмэр глллл! Нрээ бүррр чөтгөрийн тойрог шиг бузрын нийгэмтэй юмаа. Ийм бхд хүнтэй суух тухай бодоод ч хэрэггүй биz

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

14,381 Aufrufe • vor 1 Jahr

Өнөөдөр чинь хрн Мөнх-Эрдэнэ үзээтэй лайвуудыг хийж бхчинээ. Гэхдээ үнэхээр уур хүрэхгүй бхын аргаа алгаа!!! Ямар даварчихсан юм бэ! Дарга нарынхан өрөө ямар ч тансаг юм, бүх ажилчид нь аймар2 компьютертэй давхар бүгд нөүтбүүктэй ч бх шиг. Ер нь Мөнх-Эрдэнийн ярьж бга зөв шд. Эмнэлгээ очоод хар нэг удаагийн солих бээлий битгий хэл ойр зуур хэрэглэх юмгүй дутагдалд орчихсон бн, Сургуулиудаа очоод хар, багш нарт шохой ч олдохгүй бн. Эмч нар ямар орчинд ажиллаж бн, багш нар ямар нөхцөл байдалтай бн. Гтл ТӨҮК, ТӨҮГ-үүд ямар тансаг юм бэ🤢🤮 Ямар нь элит тансаг орчинд сарын 5,6 саяын цалинтайгаар ажиллаад ямар нь нурж унах шахсан орчинд сарын 1 саяын цалинтай ажиллаад бгаан бэ. Төсөв бхгүй багш эмч нарын цалинг тавьж чадахгүй гэдэг атлаа яам, ТӨҮК, ТӨҮГ-үүдийн ажлын байр тохижилтыг хар даа. Арай л дэндүү даварч бндаа Илүү дутуу тансаг эд зүйлсийг нь зарж борлуулаад эмч багш нарынхаа цалинг нэм даварчихсан новшнуудаа. Төрийн албыг цомхтгоно л гээд бдг бодит байдлыг нь хар даа!!!! Эрдэнэс Монголд ийм олон алба хаагч шавчихсан зүгээр л илтгэх хуудас мэтийн юм бичээд бж болох уу ичээч өч төчнөөн хоног талбай дээр жагсаж тэмцэж бга багш эмч нараасаа ичээч!!! Zandanshatar G Д. Амарбаясгалан Ухнаагийн ХҮРЭЛСҮХ Л.Оюун-Эрдэнэ Бямбацогт Сандаг
2:31

Өнөөдөр чинь хрн Мөнх-Эрдэнэ үзээтэй лайвуудыг хийж бхчинээ. Гэхдээ үнэхээр уур хүрэхгүй бхын аргаа алгаа!!! Ямар даварчихсан юм бэ! Дарга нарынхан өрөө ямар ч тансаг юм, бүх ажилчид нь аймар2 компьютертэй давхар бүгд нөүтбүүктэй ч бх шиг. Ер нь Мөнх-Эрдэнийн ярьж бга зөв шд. Эмнэлгээ очоод хар нэг удаагийн солих бээлий битгий хэл ойр зуур хэрэглэх юмгүй дутагдалд орчихсон бн, Сургуулиудаа очоод хар, багш нарт шохой ч олдохгүй бн. Эмч нар ямар орчинд ажиллаж бн, багш нар ямар нөхцөл байдалтай бн. Гтл ТӨҮК, ТӨҮГ-үүд ямар тансаг юм бэ🤢🤮 Ямар нь элит тансаг орчинд сарын 5,6 саяын цалинтайгаар ажиллаад ямар нь нурж унах шахсан орчинд сарын 1 саяын цалинтай ажиллаад бгаан бэ. Төсөв бхгүй багш эмч нарын цалинг тавьж чадахгүй гэдэг атлаа яам, ТӨҮК, ТӨҮГ-үүдийн ажлын байр тохижилтыг хар даа. Арай л дэндүү даварч бндаа Илүү дутуу тансаг эд зүйлсийг нь зарж борлуулаад эмч багш нарынхаа цалинг нэм даварчихсан новшнуудаа. Төрийн албыг цомхтгоно л гээд бдг бодит байдлыг нь хар даа!!!! Эрдэнэс Монголд ийм олон алба хаагч шавчихсан зүгээр л илтгэх хуудас мэтийн юм бичээд бж болох уу ичээч өч төчнөөн хоног талбай дээр жагсаж тэмцэж бга багш эмч нараасаа ичээч!!! Zandanshatar G Д. Амарбаясгалан Ухнаагийн ХҮРЭЛСҮХ Л.Оюун-Эрдэнэ Бямбацогт Сандаг

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

28,484 Aufrufe • vor 11 Monaten

Күээ тгд 11 сарын 26-ны өдөр анхдугаар Үндсэн хуулиа баталсан нь үнэн хойно яалтай. Энэ чинь Монголын түүхийн нэг хэсэг биздээ. Нөү ваарынхан улам галзуурч солиорч бн, Оросыг Монголчууд бид байтлаа дэлхий цаана чинь яаж ч чадахгүй бхд ягд Оростой талцуулж хагаралдуулах зүйлсэд албаар өдөөн хатгаад бдг юм. Яг л өөрсдөө Оросуудын захиалгаар Монголчуудын эсрэг ажиллаж буй мэт.... Монгол Ардчилсан эрх чөлөөт, хүний эрхийг дээдэлдэг улс тул дэлхийн бүхий л улс орнуудтай эв найрамдалтай хамтын ажиллагаа үргэлжлүүлэх ёстой гэдгийг хэн хүнгүй сайн мэдэж бмаар юм. Яаж түүх рүүгээ дунд хуруу гарга гэж уриалаад Оросуудтай алалц гэж хэлээд зогсдог бнаа цуцуцц!!! Тэгвэл бид үзэн ядаж бга Оросуудаасаа ялгарах юм уу... Элдэв жагсаал цуглаанд уриалж өдөөн хатгахдаа хүртэл улсаа хорлосон, түүхээ үгүйсгэсэн байдлаар хандах юм. Яагаад ийм хортой юм бэ!!!
0:39

Күээ тгд 11 сарын 26-ны өдөр анхдугаар Үндсэн хуулиа баталсан нь үнэн хойно яалтай. Энэ чинь Монголын түүхийн нэг хэсэг биздээ. Нөү ваарынхан улам галзуурч солиорч бн, Оросыг Монголчууд бид байтлаа дэлхий цаана чинь яаж ч чадахгүй бхд ягд Оростой талцуулж хагаралдуулах зүйлсэд албаар өдөөн хатгаад бдг юм. Яг л өөрсдөө Оросуудын захиалгаар Монголчуудын эсрэг ажиллаж буй мэт.... Монгол Ардчилсан эрх чөлөөт, хүний эрхийг дээдэлдэг улс тул дэлхийн бүхий л улс орнуудтай эв найрамдалтай хамтын ажиллагаа үргэлжлүүлэх ёстой гэдгийг хэн хүнгүй сайн мэдэж бмаар юм. Яаж түүх рүүгээ дунд хуруу гарга гэж уриалаад Оросуудтай алалц гэж хэлээд зогсдог бнаа цуцуцц!!! Тэгвэл бид үзэн ядаж бга Оросуудаасаа ялгарах юм уу... Элдэв жагсаал цуглаанд уриалж өдөөн хатгахдаа хүртэл улсаа хорлосон, түүхээ үгүйсгэсэн байдлаар хандах юм. Яагаад ийм хортой юм бэ!!!

Ари

18,515 Aufrufe • vor 1 Jahr

Сайханбилэг чинь та нарын ярьж бга шиг Есүс Христ Бурхан будда Аллах тэнгэр цаашаа ариун гэгээн хүн юм бол ягд одоо хүртэл төрсөн эх орондоо ч ирж чадахгүй харь улсад нуугдаж яваа юм бэ? Энгийн л асуулт хэн чинь хариулж чадахымдээ тгд ххаха😂🤭‼️ Ирэхээр нь Баттлга ерөнхийлөгч алчих гд бн гэнэ үү ххаха Женко чинь ерөнхийлөгч бхаа болиод 5 жил болж бн. Савж уналаа ххаха Өөрсдийнхөө зохиосон хулхи үлгэрт өөрсдөө л итгэ. Хууль Зүйн сайд Энхбаяр гарч ирээд Сайханбилэг, Элбэгдорж хоёр хулгайч, эх орноосоо зугтсан гээд яриад зогсож бншдээ. Гэхдээ манай хуулийн байгууллагууд онигоотой л юмдаа. Нрээ л нэг муу сэтгүүлч студиэ авч очоод хулгайчийг олоод ярилцлага хийчхэж бхд мөрдөгч, прокурор, тагнуул цагдаа яг юу хийгээд бдг бнаа😮‍💨😂
1:14

Сайханбилэг чинь та нарын ярьж бга шиг Есүс Христ Бурхан будда Аллах тэнгэр цаашаа ариун гэгээн хүн юм бол ягд одоо хүртэл төрсөн эх орондоо ч ирж чадахгүй харь улсад нуугдаж яваа юм бэ? Энгийн л асуулт хэн чинь хариулж чадахымдээ тгд ххаха😂🤭‼️ Ирэхээр нь Баттлга ерөнхийлөгч алчих гд бн гэнэ үү ххаха Женко чинь ерөнхийлөгч бхаа болиод 5 жил болж бн. Савж уналаа ххаха Өөрсдийнхөө зохиосон хулхи үлгэрт өөрсдөө л итгэ. Хууль Зүйн сайд Энхбаяр гарч ирээд Сайханбилэг, Элбэгдорж хоёр хулгайч, эх орноосоо зугтсан гээд яриад зогсож бншдээ. Гэхдээ манай хуулийн байгууллагууд онигоотой л юмдаа. Нрээ л нэг муу сэтгүүлч студиэ авч очоод хулгайчийг олоод ярилцлага хийчхэж бхд мөрдөгч, прокурор, тагнуул цагдаа яг юу хийгээд бдг бнаа😮‍💨😂

Ариунтуяа⚖️🇲🇳

11,537 Aufrufe • vor 6 Monaten

Улс төр ярихгүй удсан байна. Клабхауст яриа өрнөлөө. Асуулт олон гарлаа. Эхлэл болон зарим хэсгээс нь дор эшлэв. Энд бүрэн эхээр нь оруулав. Дуустал сонсоод шэйрлээд байж дээ "Жорлон"...Надаар 12 жил хооллож байгаа юм. Оюунэрдэнэ өөрөө эхлээд УИХ-аас явах хэрэгтэй. Гишүүн мэдэгдэл хийгээд шалгуулах, огцрох боломж үргэлж нээлттэй байдаг. Парламентын засаглалыг хамгаалах нэрээр хэргээ угааж яваа хүн. Баастсан нүүрээ угаах гэж ядаж байгаа гэж харж байна. Өмнө нь наадах чинь -Шүүх болохгүй байна гэдэг байсан. Гэмт хэрэг үйлдэж, хулгай хийж байгаагаа мэдэж байсан хүний үг л дээ. Ерөнхий сайдын суудлаас буугаад л ардчилал ямар хэрэгтэйг ойлгож. Монголын шинэ үеийнхэн авлигач хулгайч гэж түүнийг таниад албан тушаалаас нь нохой мэт хөөж буулгасан. Одоо Оюун-Эрдэнэ Их хурлын гишүүний ажлаа сайн дураараа өгсөн нь дээр. Монголын парламентын өргөөнд хутга ханцуйлж явдаг тийм этгээдэд дотор нь суух ёс суртахууны эрх байхгүй. УИХ-ын танхимд тийм түүхтэй хүн юм улиглах тусам иргэдийн төрдөө итгэх итгэл алдарч байгаа юм. Улс орныг бүхэлд нь муухай харагдуулаад байна. Оюун-Эрдэнэ эрх мэдэлд шунаж манай парламентыг, ардчиллыг өөрийн гараар бусниулсан. "Ардчиллын баян бүрд"-ийг ямар болгов? Авлига хулгайд нэвт идэгдсэн, албан тушаалтан нь дураараа дарангуйлдаг орон гэсэн ангилалд оруулсан. Дал руу бууж байсан авлигын индекс хэд болж доройтов? Хэвлэлийн эрх чөлөө, хүний эрхийн үзүүлэлтээр Монгол улс түүний засагласан таван жилд лав жаран байраар ухарсан. Үнэнийг хэлж бичсэн хэвлэлийнхэн, тэмцэх гэсэн иргэдийг тагнуул, цагдаа, мөрдөн, шоронгийн хаалганаас салгахгүй тамласан шүү. Оюун-Эрдэнэ УИХ-д байна гэдэг бол өмнө нь 16 телевизийг мөнгөөр зодож яриулдаг байсан хүн амины давтан хэрэгтэн Амгаланбаатар төрийн ордонд алхаж явна гэсэн үг. Би тэгэж харж байгаа. Оюун-Эрдэнийг та нар Амгаланбаатар явж байна, ярьж байна гэж л хар. Нойлэрдэнэ өнөөдөр УИХ-ыг гэмт хэрэгтний хоргодох байр адил болгож байна. Тэр зөвхөн Монголын түүхт төрийг хулгай худлаар бузарлаад зогсоогүй шүү. Хэрээ ахтайгаа нийлж ард түмний тунгалаг оюун санааг маш гүн хордуулсан. Иргэдийн тархийг угаах, хов живийн бузар нян үржүүлэх, хагалан бутаргах гэмт үйлдэл нь одоо ч үргэлжилж байна. Оюун санаа нь өвчилсөн зон олон муу муухайд донтсоор байгаад, түүнийг үйлдсээр үндэсний дархлаагаа алддаг. Ийм нүгэлтэй, хар мөртэй этгээд. Тэмцдэггүй ард түмэн мөхдөг. Энэ жорлон Монголын ард түмний тэмцэх эрхийг булааж авах жигшүүрт гэмт үйлдлийг удаа дараа үйлдсэн. Дэлхийн хамтын нийгэмлэг 1948 оны 12 дугаар сарын 10нд Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал баталж хүний тэмцэх эрх нь соёлт хүн төрөлхтний нийтлэг хууль болсон. Энэ өдрийг сонгож 1989 онд Монголд ардчилсан хөдөлгөөн байгуулагдаж байгааг зарласан нь тохиолдол байгаагүй. Иргэнийхээ тэмцэх эрхийг булааж авдаг Ерөнхий сайд, ямар ч албан тушаалтан байх ёсгүй. Манжийн төр ч ингэж балайрсан түүхгүй. Харин энэ цаг үед л иргэдийнхээ тэр үнэт эрхийг хэрхэн булааж болдгийг, яаж суртал ухуулга хийж, мөнгө хахуулиар сүлбэж, зохион байгуулж жүжиглэдэгийг бүгд харсан. 1990 онд Батмөнх гуай иргэдийнхээ тэмцэх эрхийг Оюун-Эрдэнэ шиг булааж авсан бол яахав. Гарч ирээд Ардчилсан Холбооны залуусын өөдөөс цуглаан зохион байгуулаад, өлсгөлөн зарласан бол яахав. Лав Монгол улс ардчилсан замаар замнаж чадахгүй болох байсан. Та нарынхаас яадаг юм, миний санаанаас гардаггүй нэг зураг байдаг. Ковидын аюулыг сөрж өдөр шөнөгүй ажилласан хөөрхий эмч, сувилагч, асрагч нар цалингаа нэмүүлэх гэж Чингисийн талбайд олон хоног зогссоныг санаж байна уу? Хүйтэн усан бороо, мөндөрт шалбартлаа нүдүүлэн сууж байгаа тэр цагаан нөмрөгтэй эмч ажилчдын зураг. Одоо ч миний нүдэнд тэр зураг харагдах шиг болж даралт ихэсдэг. Нөгөө жорлон чинь тэднийг элдвээр дарамталж айлгаж хөөж явуулчихаад, араас нь "төрийн эсрэг боссон" гэж гүтгэж аюултай гэмт хэргийг эмч сувилагчдад тохох гэж шар махтай нь хатаасан. Энэ түүхийг та нар битгий мартаарай. Харин өнөөдрийн сэдэвтээ эргэж ороход Оюун-Эрдэнэ яриад байгаа парламентынхаа дархлааг өөрөө гардаж аль хэдийн үгүй хийсэн хүн шүү. 1992-1996, 1996-2000 оныг би сайн санаж байна. Дотор нь сууж байсан. Тэр үеийн Их Хурал зовлонтой бүрэлдэхүүнтэй ч парламент төрхөө хадгалдаг байсан. Юун УИХ-ын дарга индрээс бодлогын сургаал айлдаж үг хэлээд суух. Ерөнхий сайд чуулганы нээлтэд үг хэлдэг, араас нь цөөнхийн төлөөлөгч ард олныхоо бухимдал, эрх баригчдын болохгүй бүтэхгүй бүхнийг илчилж ярьдаг байсан. Одоо бол манай Их Хурал дээр үеийн МАХ намын бүгд хурал шиг болсон. Олон намын төлөөлөлтэй, парламентат ёсоо дээдэлдэг оронд хурал даргалагч тухайн чуулганаар хэлэлцэх асуудлаа танилцуулж, хурлыг зохицуулах, нээж хаах төдий л эрх эдэлдэг. Тэр бол олонхийг ч, цөөнхийг ч төлөөлөхгүй. Спийкэр нь бодлого номлож Ерөнхий сайд, сөрөг хүчин нь парламентын хугацааг чимээгүй сууж өнгөрөөх юм бол олонхи цөөнхөөр яах юм! Олон нам оролцсон сонгууль хийх утга нь юу болох билээ! Оюун-Эрдэнэ шиг их мэдэлтэй ерөнхий сайд Монголын нэн шинэ түүхэнд байгаагүй. Ямар ч ерөнхий сайд Үндсэн хуулинд хоёр удаа гар дүрсэн түүх байхгүй. Алганд багтсан улс гэж дээдэлдэг ардчилсан шинэ үндсэн хуулийг тавин хувь хүртэл нь сэглэж зэрэмдэглэсэн. Чимэд гуай амьд байсан бол ингэхийг тэвчихгүй. Хууль тогтоох болон гүйцэтгэх эрх мэдлийн хяналт, тэнцвэр, бие даасан байдлыг бүрэн устгасан. Засаг тогтвортой ажиллах ойлголт устсан. Их хурлын гишүүд засгийн газрын гишүүн болох гэж уралддаг болсон. Наад ИХ-ын гишүүд чинь ЗГ-ын гишүүд болж дуусталаа ЗГ-ыг огцруулна. Одоо гурав дах ЕС-ынхаа нүүрийг үзэж байна. МАН олонхи атлаа гол өрсөлдөгч намаа өвөртөө хийж бүрэн эрхт төлөөлөгч болгосон. УИХ-ыг засгийн газрын өргөтгөл болгож хувиргасан. Хариуцлага, хуулийн тэгш хэрэгжилт, хяналтыг устгахаар ардчилсан, парламентат ёс аяндаа мөхдөг. Оюун-Эрдэнэ бол 1990оноос хойш гарч ирсэн хамгийн удаан эрх мэдлээ хадгалсан бас хамгийн их мөнгөтэй, хамгийн баян Ерөнхий сайд байв. Амлалтыг нь нэхэхээр, хариуцлага, үр дүн асуухаар -Би азгүй Ерөнхий сайд гэж шорон зан гаргаж баашилдаг л байсан болохоос. Таван жилд 260 гаруй их наяд илүү төсвийг тодотголтой нь зарлагадсан. Төсвийн гадуурх хулгай авлигал нь мэдэгдэж байгаагаар 150 илүү их наядаар яригдах болсон. Таван жилийн дотор Монгол төрийн хүнд суртал, идэж уудаг нь албан ёсоор зургаа дахин нэмэгдсэн. Албан бусаар 1100 хувиар өссөн. Тиймдээ ч албан тушаалтнуудын ууж идэхийг дэлбэртэл нь өөгшүүлсэн Оюун-Эрдэнийг олон нийт хэн гэж хочилдог уу? "Жорлон" гэж түүнийг хочилдог болсон. Жидүү, нүүрс, тендер, Ирээдүй өв сан, Эрүүл мэндийн даатгалын улайссан данс, офтэйкүүд гээд. Түүний үед л нууцад авч байгаад их наядаар нь хулгайлдаг болсон. Иймэрхүү нууц гэрээ шийдвэрийн тоо 400-600 хүрч байна гэж сонссон шүү. Жорлон Оюун-Эрдэний үед Монголын төр улсаа иддэг үр могой болсон. Манай иргэд хамгийн их ядуурсан. Нийтээрээ өрөнд баригдсан. Татвар дарамт, юмны үнэ тэнгэрт хадсан. Монголыг өөрөө өөрийгөө иддэг улс болгож хувиргаад тэр жорлон залуучуудад үзэн ядагдаж буусан. Занданшатарын, Учралын засгийн газар гэж үнэндээ байхгүй ээ. Оюун-Эрдэний бүтээсэн данхар жорлонд зарим нь суудал сэлгэсэн. Нилээд нь тэндээс биеэ дааж босож амжаагүй байна. Ямар сайндаа дараачийнх нь "чөлөөлье" гэж хашгирч бачуурч байхав. Та нар сонсож байгаа биз. Одоогийн маргалдаж байгаа хуулийн төслийг би ажиллаж байхдаа цогцоор нь "Сонгогдсон болон томилогдсон албан тушаалтантай хариуцлага тооцох хууль" гэж УИХ-д оруулсан. Ерөнхийлөгчөөс өөр аль ч субъект санаачлахаас тойрдог хууль харилцаа гэж бий. УИХ-ын гишүүдтэй яаж хариуцлага тооцохыг Ерөнхийлөгч л оруулж авч гарч чадвал чадна, үгүй бол хэцүү. ЗГ тийм хууль санаачлах уу? Үгүй. Гишүүд бас үгүй. Оруулж ирвэл Ерөнхийлөгч л оруулж ирнэ. Албан тушаалтантай тооцох хариуцлага цогцоор, шил дараад хэрэгжиж байж ёстой. Эхнийх нь явлаа. Араас нь олон түмэн нэхээд явуулдаг байх ёстой. Хариуцлага, ялангуяа улс төрчидтэй тооцох хариуцлага бүтэн цогц болж байж хэрэгждэг. ИХ-ын гишүүн асуудалд холбогдсон бол "би гарлаа" гээд зарлаад гараад явдаг. Тэгээд л болоо. Тэгэж зарласнаар УИХ-ын тогтоол гарсанд тооцдог, тэр өдрөөр тасалбар болж төрийн ордонд эргэж орох эрхгүй болдог. Олон нийтээс сонгогдсон хүн өөртэйгээ тооцдогийг ёс суртахууны, УИХ-ын нам, бүлэг, парламентын бүтэц гишүүнтэй холбож шийдвэр гаргавал улс төрийн, шүүхээр явбал хуулийн хариуцлага болдог. Энэ тухай л хэлэлцүүлэг болж байх шиг байна. Гэхдээ албан тушаалтан огцрох боломж үргэлж нээлттэй байдгийг дахин сануулъя. ..... Бусдын эрх ашигт худалдагдах шаарууд байвал хөрш ч бай, хэн ч ашиглана. Тэгэж ашиглагдаж байгаа үйлдлийг эрүүгийн хуулинд зүйлчлэн заах хэрэгтэй. Үйлдэл бүрт нь ял оноох бодлого зөв. ..... Дээд шүүхийн шүүгчид Засгийн газрын гишүүний ажлыг давхар хашдаг байвал яах вэ? Гүйцэтгэх, шүүх болон хууль тогтоох эрх мэдэл тусдаа байхаар бид Үндсэн хуулиа боловсруулсан. Нийлчихээр ямар ч хяналт, хариуцлага алга болдог. Ерөнхий сайд, шадар сайд нар УИХ-ын гишүүн байж болно. Манай улс өөрийн онцлогтоо тааруулж ингэж явах нь зөв. ..... Парламентын гишүүний дархлаа, халдашгүй байдал гэдэг бол гэмт хэрэгтний хамгаалалт биш. Харин улс төрийн дарамтаас хамгаалахад л оршдог. ..... Улс төрд орж байгаа сэдэл чухал. ..... Би 1994 онд яриа гарахад л УИХ-ын гишүүнээс чөлөөлөгдөх өргөдлөө өгч байлаа. Шүүх дээр очоод цагаадсан. ..... Юун Харбины гэрээ. Гүтгэлэг. Намайг яая гэхэв, хөрш найрамдалт орныхоо удирдагчийг ингэж гүтгэж болохгүй. Хоёр талаасаа авлигачидтай тэмцэх тухай л ярьж байсан. Одоо ажлаа хийж байгаа хүн, Си Жиньпин дарга хариу өгөх байлгүй дээ. ..... Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг зөвхөн нэмэлтээр хийж анхдагч үзэл санааг хадгалж явбал зөв болно. Сүүлийн хоёр өөрчлөлт нэртэй юм манай сонгож авсан замыг эвдсэн. ..... Оюу толгой, Бамбарууш кафе хоёрыг яаж харьцуулж болох. .... Улс төрийн өндөр албан тушаалтнууд ажлаа минутын нарийвчлалтай нийтэд тайлагнадаг байхыг ил тод байдлын хууль гэж байгаа юм. Дарга нарын юу хийж байгааг мэдэхгүй бол ямар ч хяналтгүйтэй адил. ..... Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас сонгодог байсан бол одоо жорлон зүлгэгчтэй л сууж байх байсан. Оюун-Эрдэний үед ерөнхийлөгчийг томилсон бол Ховдын Болормаа л тэнд суух байв. Яаж азаар ард түмнээс сонгодог болсон юм. .... Ерөнхийлөгчид наадуул чинь өөрсдөө элдэв юм авч ирж наадаг юм. .... Сонгогдсон хүнээ эрүүлж татах иргэдийн эрх хэрэгжих бол баг, хороо бүр дээр тогтоосон босго давах ёстой. Энэ бол бараг боломжгүй. Ардчилал бол үйл явц. Эргэх холбоо. Тэр механизм ажиллаж байж амьд байдаг. .... Би суух өрөөгөө Иргэний Танхим болгосон. Гайхамшигтай нь жилийн дотор 600 гаруй Иргэний Танхим улс даяар байгуулагдсан. ..... Хамгийн том хулгайг өдөөсөн атлаа хариуцлагаас бултаж бусдыг айлын хоймроос буруутгаж суухыг харах үнэхээр гутмаар шүү. ..... 2005 онд анх удаа Монголын төсөв ашигтай гарч байв. Хулгайтай тэмцсэний үр дүн шууд гардаг. ..... Хүн рүү бууны ам харуулахыг хаана ч цээрлэдэг. Төв талбайдаа буу тачигнуулах сайны ёр биш. ..... Нэг гишүүн нь явахад онхолдоод өгдөг сул дархлаатай болчихсон юмуу, УИХ чинь. Тэгтлээ дордсон бол харин ч явуулж байж л дархлаа нь сэргэнэ. Төрийн жорлон бохирдсон бол усыг нь татах л хэрэгтэй. ..... Улсаас том компани гэж байхгүй. ..... Илээр хулгай хийх нь багадаад нууцад авдаг болсон. Тэр балиар хуулийг бушуухан хүчингүй болго. ..... Над дээр мөлхөж орж ирж байсан хүн байхгүй. Монгол төрийг улсаа иддэг үр могой болголоо. "Үүнийгээ зогсоо" гэж Ерөнхийлөгч хэлэх л ёстой. .... Би Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын төсвийг 2014, 2015, 2016 онд жил бүр 10 хувиас багагүй буулгаж байсан. Өөрөө үлгэрлэж бусдыг тийн буулгахыг уриалсан. ..... Наад УИХ-ын гишүүд чинь сайндаа ЗГ-ыг огцруулаад байгаа юм биш сайд болох гэж санаархаж байгаа нь тэр. ..... Эрдэнэт үйлдвэрээс эхлээд иргэд хувьцааг нь авдаг болгочих. Үнэ цэнэтэй л бол иргэдийн эзэмшилд очих нь зөв. Ингэвэл төр хулгайгаас сална. ..... Баярцогт УИХ-ын дэд даргаас, Амарбаясгалан УИХ-ын даргаас огцрох бол ёс суртахууны хариуцлага хүлээж байгаа хэлбэр. ..... Малчид малаа авсан шиг ашигтай аж ахуйн нэгжийн хувьцааг иргэд аваг. Иргэдээ хөрөнгийн зах зээлд оруулахгүй хаяснаар ихэнх нь ядуураад байгаа юм. ..... Манай ард иргэд улам хэрсүү болоод байгаа. Харин улс төр нь хоцроод байна. Ард түмэн "А" авч байхад, улс төр "F" авч чадаж байна уу, үгүй юу! ..... Улс төр яривал ч олон сэдэв байна даа...
2:18:28

Улс төр ярихгүй удсан байна. Клабхауст яриа өрнөлөө. Асуулт олон гарлаа. Эхлэл болон зарим хэсгээс нь дор эшлэв. Энд бүрэн эхээр нь оруулав. Дуустал сонсоод шэйрлээд байж дээ "Жорлон"...Надаар 12 жил хооллож байгаа юм. Оюунэрдэнэ өөрөө эхлээд УИХ-аас явах хэрэгтэй. Гишүүн мэдэгдэл хийгээд шалгуулах, огцрох боломж үргэлж нээлттэй байдаг. Парламентын засаглалыг хамгаалах нэрээр хэргээ угааж яваа хүн. Баастсан нүүрээ угаах гэж ядаж байгаа гэж харж байна. Өмнө нь наадах чинь -Шүүх болохгүй байна гэдэг байсан. Гэмт хэрэг үйлдэж, хулгай хийж байгаагаа мэдэж байсан хүний үг л дээ. Ерөнхий сайдын суудлаас буугаад л ардчилал ямар хэрэгтэйг ойлгож. Монголын шинэ үеийнхэн авлигач хулгайч гэж түүнийг таниад албан тушаалаас нь нохой мэт хөөж буулгасан. Одоо Оюун-Эрдэнэ Их хурлын гишүүний ажлаа сайн дураараа өгсөн нь дээр. Монголын парламентын өргөөнд хутга ханцуйлж явдаг тийм этгээдэд дотор нь суух ёс суртахууны эрх байхгүй. УИХ-ын танхимд тийм түүхтэй хүн юм улиглах тусам иргэдийн төрдөө итгэх итгэл алдарч байгаа юм. Улс орныг бүхэлд нь муухай харагдуулаад байна. Оюун-Эрдэнэ эрх мэдэлд шунаж манай парламентыг, ардчиллыг өөрийн гараар бусниулсан. "Ардчиллын баян бүрд"-ийг ямар болгов? Авлига хулгайд нэвт идэгдсэн, албан тушаалтан нь дураараа дарангуйлдаг орон гэсэн ангилалд оруулсан. Дал руу бууж байсан авлигын индекс хэд болж доройтов? Хэвлэлийн эрх чөлөө, хүний эрхийн үзүүлэлтээр Монгол улс түүний засагласан таван жилд лав жаран байраар ухарсан. Үнэнийг хэлж бичсэн хэвлэлийнхэн, тэмцэх гэсэн иргэдийг тагнуул, цагдаа, мөрдөн, шоронгийн хаалганаас салгахгүй тамласан шүү. Оюун-Эрдэнэ УИХ-д байна гэдэг бол өмнө нь 16 телевизийг мөнгөөр зодож яриулдаг байсан хүн амины давтан хэрэгтэн Амгаланбаатар төрийн ордонд алхаж явна гэсэн үг. Би тэгэж харж байгаа. Оюун-Эрдэнийг та нар Амгаланбаатар явж байна, ярьж байна гэж л хар. Нойлэрдэнэ өнөөдөр УИХ-ыг гэмт хэрэгтний хоргодох байр адил болгож байна. Тэр зөвхөн Монголын түүхт төрийг хулгай худлаар бузарлаад зогсоогүй шүү. Хэрээ ахтайгаа нийлж ард түмний тунгалаг оюун санааг маш гүн хордуулсан. Иргэдийн тархийг угаах, хов живийн бузар нян үржүүлэх, хагалан бутаргах гэмт үйлдэл нь одоо ч үргэлжилж байна. Оюун санаа нь өвчилсөн зон олон муу муухайд донтсоор байгаад, түүнийг үйлдсээр үндэсний дархлаагаа алддаг. Ийм нүгэлтэй, хар мөртэй этгээд. Тэмцдэггүй ард түмэн мөхдөг. Энэ жорлон Монголын ард түмний тэмцэх эрхийг булааж авах жигшүүрт гэмт үйлдлийг удаа дараа үйлдсэн. Дэлхийн хамтын нийгэмлэг 1948 оны 12 дугаар сарын 10нд Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал баталж хүний тэмцэх эрх нь соёлт хүн төрөлхтний нийтлэг хууль болсон. Энэ өдрийг сонгож 1989 онд Монголд ардчилсан хөдөлгөөн байгуулагдаж байгааг зарласан нь тохиолдол байгаагүй. Иргэнийхээ тэмцэх эрхийг булааж авдаг Ерөнхий сайд, ямар ч албан тушаалтан байх ёсгүй. Манжийн төр ч ингэж балайрсан түүхгүй. Харин энэ цаг үед л иргэдийнхээ тэр үнэт эрхийг хэрхэн булааж болдгийг, яаж суртал ухуулга хийж, мөнгө хахуулиар сүлбэж, зохион байгуулж жүжиглэдэгийг бүгд харсан. 1990 онд Батмөнх гуай иргэдийнхээ тэмцэх эрхийг Оюун-Эрдэнэ шиг булааж авсан бол яахав. Гарч ирээд Ардчилсан Холбооны залуусын өөдөөс цуглаан зохион байгуулаад, өлсгөлөн зарласан бол яахав. Лав Монгол улс ардчилсан замаар замнаж чадахгүй болох байсан. Та нарынхаас яадаг юм, миний санаанаас гардаггүй нэг зураг байдаг. Ковидын аюулыг сөрж өдөр шөнөгүй ажилласан хөөрхий эмч, сувилагч, асрагч нар цалингаа нэмүүлэх гэж Чингисийн талбайд олон хоног зогссоныг санаж байна уу? Хүйтэн усан бороо, мөндөрт шалбартлаа нүдүүлэн сууж байгаа тэр цагаан нөмрөгтэй эмч ажилчдын зураг. Одоо ч миний нүдэнд тэр зураг харагдах шиг болж даралт ихэсдэг. Нөгөө жорлон чинь тэднийг элдвээр дарамталж айлгаж хөөж явуулчихаад, араас нь "төрийн эсрэг боссон" гэж гүтгэж аюултай гэмт хэргийг эмч сувилагчдад тохох гэж шар махтай нь хатаасан. Энэ түүхийг та нар битгий мартаарай. Харин өнөөдрийн сэдэвтээ эргэж ороход Оюун-Эрдэнэ яриад байгаа парламентынхаа дархлааг өөрөө гардаж аль хэдийн үгүй хийсэн хүн шүү. 1992-1996, 1996-2000 оныг би сайн санаж байна. Дотор нь сууж байсан. Тэр үеийн Их Хурал зовлонтой бүрэлдэхүүнтэй ч парламент төрхөө хадгалдаг байсан. Юун УИХ-ын дарга индрээс бодлогын сургаал айлдаж үг хэлээд суух. Ерөнхий сайд чуулганы нээлтэд үг хэлдэг, араас нь цөөнхийн төлөөлөгч ард олныхоо бухимдал, эрх баригчдын болохгүй бүтэхгүй бүхнийг илчилж ярьдаг байсан. Одоо бол манай Их Хурал дээр үеийн МАХ намын бүгд хурал шиг болсон. Олон намын төлөөлөлтэй, парламентат ёсоо дээдэлдэг оронд хурал даргалагч тухайн чуулганаар хэлэлцэх асуудлаа танилцуулж, хурлыг зохицуулах, нээж хаах төдий л эрх эдэлдэг. Тэр бол олонхийг ч, цөөнхийг ч төлөөлөхгүй. Спийкэр нь бодлого номлож Ерөнхий сайд, сөрөг хүчин нь парламентын хугацааг чимээгүй сууж өнгөрөөх юм бол олонхи цөөнхөөр яах юм! Олон нам оролцсон сонгууль хийх утга нь юу болох билээ! Оюун-Эрдэнэ шиг их мэдэлтэй ерөнхий сайд Монголын нэн шинэ түүхэнд байгаагүй. Ямар ч ерөнхий сайд Үндсэн хуулинд хоёр удаа гар дүрсэн түүх байхгүй. Алганд багтсан улс гэж дээдэлдэг ардчилсан шинэ үндсэн хуулийг тавин хувь хүртэл нь сэглэж зэрэмдэглэсэн. Чимэд гуай амьд байсан бол ингэхийг тэвчихгүй. Хууль тогтоох болон гүйцэтгэх эрх мэдлийн хяналт, тэнцвэр, бие даасан байдлыг бүрэн устгасан. Засаг тогтвортой ажиллах ойлголт устсан. Их хурлын гишүүд засгийн газрын гишүүн болох гэж уралддаг болсон. Наад ИХ-ын гишүүд чинь ЗГ-ын гишүүд болж дуусталаа ЗГ-ыг огцруулна. Одоо гурав дах ЕС-ынхаа нүүрийг үзэж байна. МАН олонхи атлаа гол өрсөлдөгч намаа өвөртөө хийж бүрэн эрхт төлөөлөгч болгосон. УИХ-ыг засгийн газрын өргөтгөл болгож хувиргасан. Хариуцлага, хуулийн тэгш хэрэгжилт, хяналтыг устгахаар ардчилсан, парламентат ёс аяндаа мөхдөг. Оюун-Эрдэнэ бол 1990оноос хойш гарч ирсэн хамгийн удаан эрх мэдлээ хадгалсан бас хамгийн их мөнгөтэй, хамгийн баян Ерөнхий сайд байв. Амлалтыг нь нэхэхээр, хариуцлага, үр дүн асуухаар -Би азгүй Ерөнхий сайд гэж шорон зан гаргаж баашилдаг л байсан болохоос. Таван жилд 260 гаруй их наяд илүү төсвийг тодотголтой нь зарлагадсан. Төсвийн гадуурх хулгай авлигал нь мэдэгдэж байгаагаар 150 илүү их наядаар яригдах болсон. Таван жилийн дотор Монгол төрийн хүнд суртал, идэж уудаг нь албан ёсоор зургаа дахин нэмэгдсэн. Албан бусаар 1100 хувиар өссөн. Тиймдээ ч албан тушаалтнуудын ууж идэхийг дэлбэртэл нь өөгшүүлсэн Оюун-Эрдэнийг олон нийт хэн гэж хочилдог уу? "Жорлон" гэж түүнийг хочилдог болсон. Жидүү, нүүрс, тендер, Ирээдүй өв сан, Эрүүл мэндийн даатгалын улайссан данс, офтэйкүүд гээд. Түүний үед л нууцад авч байгаад их наядаар нь хулгайлдаг болсон. Иймэрхүү нууц гэрээ шийдвэрийн тоо 400-600 хүрч байна гэж сонссон шүү. Жорлон Оюун-Эрдэний үед Монголын төр улсаа иддэг үр могой болсон. Манай иргэд хамгийн их ядуурсан. Нийтээрээ өрөнд баригдсан. Татвар дарамт, юмны үнэ тэнгэрт хадсан. Монголыг өөрөө өөрийгөө иддэг улс болгож хувиргаад тэр жорлон залуучуудад үзэн ядагдаж буусан. Занданшатарын, Учралын засгийн газар гэж үнэндээ байхгүй ээ. Оюун-Эрдэний бүтээсэн данхар жорлонд зарим нь суудал сэлгэсэн. Нилээд нь тэндээс биеэ дааж босож амжаагүй байна. Ямар сайндаа дараачийнх нь "чөлөөлье" гэж хашгирч бачуурч байхав. Та нар сонсож байгаа биз. Одоогийн маргалдаж байгаа хуулийн төслийг би ажиллаж байхдаа цогцоор нь "Сонгогдсон болон томилогдсон албан тушаалтантай хариуцлага тооцох хууль" гэж УИХ-д оруулсан. Ерөнхийлөгчөөс өөр аль ч субъект санаачлахаас тойрдог хууль харилцаа гэж бий. УИХ-ын гишүүдтэй яаж хариуцлага тооцохыг Ерөнхийлөгч л оруулж авч гарч чадвал чадна, үгүй бол хэцүү. ЗГ тийм хууль санаачлах уу? Үгүй. Гишүүд бас үгүй. Оруулж ирвэл Ерөнхийлөгч л оруулж ирнэ. Албан тушаалтантай тооцох хариуцлага цогцоор, шил дараад хэрэгжиж байж ёстой. Эхнийх нь явлаа. Араас нь олон түмэн нэхээд явуулдаг байх ёстой. Хариуцлага, ялангуяа улс төрчидтэй тооцох хариуцлага бүтэн цогц болж байж хэрэгждэг. ИХ-ын гишүүн асуудалд холбогдсон бол "би гарлаа" гээд зарлаад гараад явдаг. Тэгээд л болоо. Тэгэж зарласнаар УИХ-ын тогтоол гарсанд тооцдог, тэр өдрөөр тасалбар болж төрийн ордонд эргэж орох эрхгүй болдог. Олон нийтээс сонгогдсон хүн өөртэйгээ тооцдогийг ёс суртахууны, УИХ-ын нам, бүлэг, парламентын бүтэц гишүүнтэй холбож шийдвэр гаргавал улс төрийн, шүүхээр явбал хуулийн хариуцлага болдог. Энэ тухай л хэлэлцүүлэг болж байх шиг байна. Гэхдээ албан тушаалтан огцрох боломж үргэлж нээлттэй байдгийг дахин сануулъя. ..... Бусдын эрх ашигт худалдагдах шаарууд байвал хөрш ч бай, хэн ч ашиглана. Тэгэж ашиглагдаж байгаа үйлдлийг эрүүгийн хуулинд зүйлчлэн заах хэрэгтэй. Үйлдэл бүрт нь ял оноох бодлого зөв. ..... Дээд шүүхийн шүүгчид Засгийн газрын гишүүний ажлыг давхар хашдаг байвал яах вэ? Гүйцэтгэх, шүүх болон хууль тогтоох эрх мэдэл тусдаа байхаар бид Үндсэн хуулиа боловсруулсан. Нийлчихээр ямар ч хяналт, хариуцлага алга болдог. Ерөнхий сайд, шадар сайд нар УИХ-ын гишүүн байж болно. Манай улс өөрийн онцлогтоо тааруулж ингэж явах нь зөв. ..... Парламентын гишүүний дархлаа, халдашгүй байдал гэдэг бол гэмт хэрэгтний хамгаалалт биш. Харин улс төрийн дарамтаас хамгаалахад л оршдог. ..... Улс төрд орж байгаа сэдэл чухал. ..... Би 1994 онд яриа гарахад л УИХ-ын гишүүнээс чөлөөлөгдөх өргөдлөө өгч байлаа. Шүүх дээр очоод цагаадсан. ..... Юун Харбины гэрээ. Гүтгэлэг. Намайг яая гэхэв, хөрш найрамдалт орныхоо удирдагчийг ингэж гүтгэж болохгүй. Хоёр талаасаа авлигачидтай тэмцэх тухай л ярьж байсан. Одоо ажлаа хийж байгаа хүн, Си Жиньпин дарга хариу өгөх байлгүй дээ. ..... Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг зөвхөн нэмэлтээр хийж анхдагч үзэл санааг хадгалж явбал зөв болно. Сүүлийн хоёр өөрчлөлт нэртэй юм манай сонгож авсан замыг эвдсэн. ..... Оюу толгой, Бамбарууш кафе хоёрыг яаж харьцуулж болох. .... Улс төрийн өндөр албан тушаалтнууд ажлаа минутын нарийвчлалтай нийтэд тайлагнадаг байхыг ил тод байдлын хууль гэж байгаа юм. Дарга нарын юу хийж байгааг мэдэхгүй бол ямар ч хяналтгүйтэй адил. ..... Ерөнхийлөгчийг УИХ-аас сонгодог байсан бол одоо жорлон зүлгэгчтэй л сууж байх байсан. Оюун-Эрдэний үед ерөнхийлөгчийг томилсон бол Ховдын Болормаа л тэнд суух байв. Яаж азаар ард түмнээс сонгодог болсон юм. .... Ерөнхийлөгчид наадуул чинь өөрсдөө элдэв юм авч ирж наадаг юм. .... Сонгогдсон хүнээ эрүүлж татах иргэдийн эрх хэрэгжих бол баг, хороо бүр дээр тогтоосон босго давах ёстой. Энэ бол бараг боломжгүй. Ардчилал бол үйл явц. Эргэх холбоо. Тэр механизм ажиллаж байж амьд байдаг. .... Би суух өрөөгөө Иргэний Танхим болгосон. Гайхамшигтай нь жилийн дотор 600 гаруй Иргэний Танхим улс даяар байгуулагдсан. ..... Хамгийн том хулгайг өдөөсөн атлаа хариуцлагаас бултаж бусдыг айлын хоймроос буруутгаж суухыг харах үнэхээр гутмаар шүү. ..... 2005 онд анх удаа Монголын төсөв ашигтай гарч байв. Хулгайтай тэмцсэний үр дүн шууд гардаг. ..... Хүн рүү бууны ам харуулахыг хаана ч цээрлэдэг. Төв талбайдаа буу тачигнуулах сайны ёр биш. ..... Нэг гишүүн нь явахад онхолдоод өгдөг сул дархлаатай болчихсон юмуу, УИХ чинь. Тэгтлээ дордсон бол харин ч явуулж байж л дархлаа нь сэргэнэ. Төрийн жорлон бохирдсон бол усыг нь татах л хэрэгтэй. ..... Улсаас том компани гэж байхгүй. ..... Илээр хулгай хийх нь багадаад нууцад авдаг болсон. Тэр балиар хуулийг бушуухан хүчингүй болго. ..... Над дээр мөлхөж орж ирж байсан хүн байхгүй. Монгол төрийг улсаа иддэг үр могой болголоо. "Үүнийгээ зогсоо" гэж Ерөнхийлөгч хэлэх л ёстой. .... Би Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын төсвийг 2014, 2015, 2016 онд жил бүр 10 хувиас багагүй буулгаж байсан. Өөрөө үлгэрлэж бусдыг тийн буулгахыг уриалсан. ..... Наад УИХ-ын гишүүд чинь сайндаа ЗГ-ыг огцруулаад байгаа юм биш сайд болох гэж санаархаж байгаа нь тэр. ..... Эрдэнэт үйлдвэрээс эхлээд иргэд хувьцааг нь авдаг болгочих. Үнэ цэнэтэй л бол иргэдийн эзэмшилд очих нь зөв. Ингэвэл төр хулгайгаас сална. ..... Баярцогт УИХ-ын дэд даргаас, Амарбаясгалан УИХ-ын даргаас огцрох бол ёс суртахууны хариуцлага хүлээж байгаа хэлбэр. ..... Малчид малаа авсан шиг ашигтай аж ахуйн нэгжийн хувьцааг иргэд аваг. Иргэдээ хөрөнгийн зах зээлд оруулахгүй хаяснаар ихэнх нь ядуураад байгаа юм. ..... Манай ард иргэд улам хэрсүү болоод байгаа. Харин улс төр нь хоцроод байна. Ард түмэн "А" авч байхад, улс төр "F" авч чадаж байна уу, үгүй юу! ..... Улс төр яривал ч олон сэдэв байна даа...

ELBEGDORJ Tsakhia Mongol

16,242 Aufrufe • vor 5 Monaten

Өмнөх Засгийн газар нь дотооддоо өндөр чанартайгаар үйлдвэрлэж чаддаг бүтээгдэхүүнүүдтэй ижил нэр төрлийн бүтээгдэхүүнүүдийн манай улс руу орж ирэх гаалийн татварыг тэглэсэн байсан. Тэр бол үндэсний үйлдвэрлэлээ шууд татан унагах санал байсан болохоор чуулганы нэгдсэн хуралдаан дээр “Айлын хөргөгчинд хоолоо хийх гэлээ!” гэж эсэргүүцлээ илэрхийлж, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд, Засгийн газарт удаа дараа хэлэлцээрийн эрсдлийг сануулж байсан. Түүнээс хойш манай үйлдвэрлэгчид ч олон удаа саналаа хэлсэнээр энэ хэлэлцээр өнөөдөр арай дээрдсэн нь үнэн. Шүүмжлээд, шүүмжлэлийг хүлээж аваад ажил хийсэн бол тэрийг нь бас шүүмжилсэн шигээ хэлдэг л байх хэрэгтэй. Хоёр улсын харилцаа гэдэг тоглоом биш. Ч.Хүрэлбаатарын төр, Лу.Гантөмөрийн төр гэж байхгүй. Монголын төр л гэж бий. Монгол төр хэдэн жилийн өмнө хойд хөршдөө хандан “Бид танай зах зээл рүү гарч мах юмаа заръя аа. Гаалийн татвараа буулгаж өгөөч ээ” гэсэн саналыг өөрөө эхэлж тавьсан байна. Тэд хариуд нь “Танайх бас манай талын, энэ холбоонд байдаг улсуудын бараанд тавьсан тарифаа тэглэ” гэж. Ингээд харилцан тэглэлцэж явсаар энэ хүрч. Тэгээд энэ удаагийн Эдийн засгийн хөгжлийн сайд үйлдвэрлэгчдээсээ саналыг нь асууж. Үйлдвэрлэгчид “Айлаас ирэх 25 нэр төрлийн бараа, бүтээгдэхүүний гаалийн татвар тэглэвэл бид баларна шүү” гээд саналаа хэлж. Тэр саналыг нь бариад хэлэлцээрт орж. Өнөө хэд нь 17 барааг нь хүлээн зөвшөөрье өө, наймыг нь болохгүй нь ээ гэж. Тэр саналыг л одоо Их хурлаар хэлэлцэж байна. Нэгэнт өмнө нь өөрсдөө очоод гуйчихсан хэлэлцээрээ одоо зогсооё гэх нь хөрш улсуудын дипломат харилцаанд цөвтэй, төвөгтэй шүү дээ. Бидний өөрсдөө хийж чаддаг бүтээгдэхүүн тоотой. Тэр хэдийнхээ зах зээлийг гадны бүтээгдэхүүнүүдэд алдахгүй байх ажлыг ЭЗХЯ чадхаараа л хийж. Хариуд нь малын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнээ аль чадхаараа экспортолно. Ер нь харилцан тохирсон ямар ч бүтээгдэхүүнээ экспортолж болно. “Манай юмыг тэд юу гэж тоох вэ дээ” л гэдэг. Энэ бидний л бодол. Бид үргэлж л өөрсдийгөө өчүүхэн жижиг, юу ч чадахгүй тэнэг гэж дорд үзэн өөрөө өөрсдийгөө өрөвдөж суудаг. Чөлөөт зах зээлд өрөвч сэтгэл гэж байхгүй. Хэн шинийг сэдсэн, хэн чанартайг боломжийн үнээр санал болгосон, хэн бусдын хүслийг мэдэрч сонихрлыг татаж чадсан нь арилжаагаа тэлж ашиг олохыг л чөлөөт зах зээл гэнэ. Гурван сая хүнтэй зах зээлийг 30 сая хүнтэй зах зээл рүү тэлэх нь үе үеийн Засгийн газрын тэргүүн зорилго байдаг. Бид нүүрснээсээ өөр гадагшаа зардаг юмтай болмоор байна гэж амаа урагдтал ярьдаг биз дээ. Зарж л чадвал аварга том хоёр зах зээл буюу дэлхийд 10-т ордог ОХУ, 2-т жагсдаг БНХАУ ард урд маань байна. Хойд хаалгаа хагас ч гэсэн нээх оролдлого нь энэ хэлэлцээр байж болно. Юу алдахдаа биш юу олж чадахдаа төвлөрч зоригтой амбицтай байгаад үзье л дээ гэсэн санаа. Гаднаас айгаад хаалгаа улам л түгжээд байх нь угтаа тусгаар тогтнол биш. Хүн дархлаатай болохын тулд халдварыг даван туулахаас өөр гарцгүй байдагтай адил дэлхийд үүдээ нээж дэлхийн зах зээлд өрсөлдөж байж л дараагийн зуун жилд бие даасан улс болж өндийж чадна. Засч сайжруулсан хэлэлцээрийг байнгын хороон дээр дэмжсэн шалтгаан маань энэ. Та буруутгаж болно. Би ойлгож хүлцэнэ.
3:23

Өмнөх Засгийн газар нь дотооддоо өндөр чанартайгаар үйлдвэрлэж чаддаг бүтээгдэхүүнүүдтэй ижил нэр төрлийн бүтээгдэхүүнүүдийн манай улс руу орж ирэх гаалийн татварыг тэглэсэн байсан. Тэр бол үндэсний үйлдвэрлэлээ шууд татан унагах санал байсан болохоор чуулганы нэгдсэн хуралдаан дээр “Айлын хөргөгчинд хоолоо хийх гэлээ!” гэж эсэргүүцлээ илэрхийлж, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд, Засгийн газарт удаа дараа хэлэлцээрийн эрсдлийг сануулж байсан. Түүнээс хойш манай үйлдвэрлэгчид ч олон удаа саналаа хэлсэнээр энэ хэлэлцээр өнөөдөр арай дээрдсэн нь үнэн. Шүүмжлээд, шүүмжлэлийг хүлээж аваад ажил хийсэн бол тэрийг нь бас шүүмжилсэн шигээ хэлдэг л байх хэрэгтэй. Хоёр улсын харилцаа гэдэг тоглоом биш. Ч.Хүрэлбаатарын төр, Лу.Гантөмөрийн төр гэж байхгүй. Монголын төр л гэж бий. Монгол төр хэдэн жилийн өмнө хойд хөршдөө хандан “Бид танай зах зээл рүү гарч мах юмаа заръя аа. Гаалийн татвараа буулгаж өгөөч ээ” гэсэн саналыг өөрөө эхэлж тавьсан байна. Тэд хариуд нь “Танайх бас манай талын, энэ холбоонд байдаг улсуудын бараанд тавьсан тарифаа тэглэ” гэж. Ингээд харилцан тэглэлцэж явсаар энэ хүрч. Тэгээд энэ удаагийн Эдийн засгийн хөгжлийн сайд үйлдвэрлэгчдээсээ саналыг нь асууж. Үйлдвэрлэгчид “Айлаас ирэх 25 нэр төрлийн бараа, бүтээгдэхүүний гаалийн татвар тэглэвэл бид баларна шүү” гээд саналаа хэлж. Тэр саналыг нь бариад хэлэлцээрт орж. Өнөө хэд нь 17 барааг нь хүлээн зөвшөөрье өө, наймыг нь болохгүй нь ээ гэж. Тэр саналыг л одоо Их хурлаар хэлэлцэж байна. Нэгэнт өмнө нь өөрсдөө очоод гуйчихсан хэлэлцээрээ одоо зогсооё гэх нь хөрш улсуудын дипломат харилцаанд цөвтэй, төвөгтэй шүү дээ. Бидний өөрсдөө хийж чаддаг бүтээгдэхүүн тоотой. Тэр хэдийнхээ зах зээлийг гадны бүтээгдэхүүнүүдэд алдахгүй байх ажлыг ЭЗХЯ чадхаараа л хийж. Хариуд нь малын гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнээ аль чадхаараа экспортолно. Ер нь харилцан тохирсон ямар ч бүтээгдэхүүнээ экспортолж болно. “Манай юмыг тэд юу гэж тоох вэ дээ” л гэдэг. Энэ бидний л бодол. Бид үргэлж л өөрсдийгөө өчүүхэн жижиг, юу ч чадахгүй тэнэг гэж дорд үзэн өөрөө өөрсдийгөө өрөвдөж суудаг. Чөлөөт зах зээлд өрөвч сэтгэл гэж байхгүй. Хэн шинийг сэдсэн, хэн чанартайг боломжийн үнээр санал болгосон, хэн бусдын хүслийг мэдэрч сонихрлыг татаж чадсан нь арилжаагаа тэлж ашиг олохыг л чөлөөт зах зээл гэнэ. Гурван сая хүнтэй зах зээлийг 30 сая хүнтэй зах зээл рүү тэлэх нь үе үеийн Засгийн газрын тэргүүн зорилго байдаг. Бид нүүрснээсээ өөр гадагшаа зардаг юмтай болмоор байна гэж амаа урагдтал ярьдаг биз дээ. Зарж л чадвал аварга том хоёр зах зээл буюу дэлхийд 10-т ордог ОХУ, 2-т жагсдаг БНХАУ ард урд маань байна. Хойд хаалгаа хагас ч гэсэн нээх оролдлого нь энэ хэлэлцээр байж болно. Юу алдахдаа биш юу олж чадахдаа төвлөрч зоригтой амбицтай байгаад үзье л дээ гэсэн санаа. Гаднаас айгаад хаалгаа улам л түгжээд байх нь угтаа тусгаар тогтнол биш. Хүн дархлаатай болохын тулд халдварыг даван туулахаас өөр гарцгүй байдагтай адил дэлхийд үүдээ нээж дэлхийн зах зээлд өрсөлдөж байж л дараагийн зуун жилд бие даасан улс болж өндийж чадна. Засч сайжруулсан хэлэлцээрийг байнгын хороон дээр дэмжсэн шалтгаан маань энэ. Та буруутгаж болно. Би ойлгож хүлцэнэ.

Ч.Лодойсамбуу

19,895 Aufrufe • vor 1 Jahr

ИХ НАРАН УЛСАД -Тэнгэр дэлбэрчих шиг санагдсан. Тэр үед 8 настай байсан Кейко гуай ийнхүү ярив. Япон улсын Хирошима болон Нагасаки хотод атомын бөмбөг дэлбэрснээс хойш 80 дахь жилийнхээ түүхийг хүн төрөлхтөн үзэж байна. Нелсон Мандела санаачлан үүсгэсэн "The Elders" клубын Удирдах Зөвлөлийн ээлжит хурал Хирошимад болсон юм. Бид өргөн бүрэлдэхүүнтэй тэнд дөрвөн хоног ажиллав. Тус хотын удирдлага, хүмүүс халуун дотноор угтан хүлээж авлаа. 1945 оны 8 дугаар сарын 6-ны өглөө. Хирошима хотын наранд уяссан тэнгэрт 8 цаг 15 минутад, 800 метрийн өндөрт атомын бөмбөг дэлбэрчээ. Тус хотын хүн амын бараг гуравны нэгээс илүү хувь нь нүд ирмэхийн зуур амь насаа алдаж. -Тухайн үед нас барагсдыг үлдэгсэд нь азтайд тооцож байв. Түлэгдсэн, шархадсан хүмүүсийн өвдөлт, зовлонг үгээр илэрхийлэх аргагүй. Юу болсныг хэн ч мэдээгүй. Ээж түлэгдэж зовсон хүмүүсийг асарч, аав цогцос шатаах ажилд өдөржин шөнөжин дайчлагдан, ах минь түлэгдэлдээ шаналж, би хүмүүст ус дөхүүлж гүйдэг байлаа. Хот тэр чигтээ галд автаж, хар бороо орж хүн бүр гайхаж байв. "Ус, ус" гэж ёолон орилох бас галд шатсан хүмүүсийн цогцсоор гол дүүрсэн. Сүүлд гэрээсээ би ганцаар үлдсэн гэж Кэйко эмээ ярилаа. Бид олон асуулт асууж тухтай ярилцав. Хуруувч шиг жижиг тэр эмээ уг гамшгийг биеэр туулсан хүмүүс жилээс жилд цөөрсөөр, тэр аюулыг ярьж хэлэх хүн дуусч байгаад их санаа нь зовж байв. Үе үе бидэнд -Та бүхэнд, танай байгууллагад итгэж байна, халуун цөмийн аюулыг холдуулж өгөөрэй гээд л. Тэр аймшиг тохиосноос хойш одоо дөрөв дэх үе нь мэндэлж байгаа аж. Хэцүү цагийн тухай хэлэх сануулах эмээ өвөө, өвгөд хөгшид байна гэдэг чинь ямар сайхан юм бэ! Зовлон их үзсэн, биеэрээ тэр бүхнийг туулсан хүн ямар мундаг хүнлэг, уужим, тэлмүүн өршөөх сэтгэлтэй болдог юм бэ! Дахиад ирэхэд нүүр гартаа сорвитой тоотой энэ хөгшид бүр цөөрвөл яана даа. Тэр ахмадуудын ярьсан зүйлүүд, олон удаа гол зурсан боловч Кэйко гуайн үгэн дундаа хавчуулсан нэг санаа миний зүрхэнд бүр ойрхон туссан юм. -Үхэж үрэгдэхийн зовлон хэцүү. Гэхдээ гадуурхагдах гэдэг бүр хэцүү гэж. Хирошима, Нагасаки хотод, бас ойрхон амьдарч байсан залуус хүүхдүүдээс хүмүүс "цацрагийн өвчтэй, нөлөөтэй" гэж дөлөх, зай барих зовлон хамгийн хэцүү нь байж дээ. Олон жил тэд айдас хүйдэстэй, хараа доогуур явж. Өөрөөс нь огт болоогүй, амьд үлдсэн боловч сүүдэр адил дагах гачлан, олны сэтгэл зүй. Ялангуяа залуус бие биендээ хайрлаж дурлах, гэр бүл амьдрал зохиох, төрөх ирэх үр хүүхэд гээд сэтгэлийн их зовлонд унадаг байжээ. -Эрхтэн бүтэн, эрүүл хүүхэд төрөх болов уу, хожим өвдөж зовох болов уу гээд л. -Яаж яваад цацрагийн хордлоготой хүнтэй таарчихав гэх ярианд олон зүрх ташраараа хайруулдаг байж. Одоо ч байдаг бололтой. "Little Boy" буюу жижиг хүү, "Fat Man" буюу тарган эр гэх атомын хоёр бөмбөгийг нэг хоногийн зайтай Япон улсын хоёр хотод хаясан. 1945 оны төгсгөлөөр тооцоход тус бөмбөгдөлтийн уршгаар амиа алдагсдын тоо 246 мянга давж байжээ. Хирошима хотод байрлах музейг захирал нь өөрөө угтан тайлбарлаж үзүүлсэн юм. Нүдээр харж, гараараа тэмтэрч, чихээрээ сонсож байж бодит ойлголттой болох газрын нэг энэ байв. Үзмэр үзээд гарч яваа хүмүүсээс аньсага хуурай хүн ховор байсан. Дөрвөн тонн орчим жинтэй, гурван метр урттай нэг нь том хүний, нөгөө нь бага хүүхдийн өндөртэй тэнцэх тэр хоёр бөмбөгийн уршиг 80 жилийн хойно ч сая сая зүрхийг хайлуулсаар л. Өглөө хичээлдээ явсан Шигэрү хүүгийн үдийн цайных нь сав үлджээ. Доторх цагаан будаа нь дүүрэн боловч харалж шатжээ. Ээж аав, ах эгч дүү гэр бүлээрээ зэрэг сүйрэхийн зовлонг олон олон айл өрх амсчээ. Гурван настай Шиничи хүү гэрийнхээ гадаа тоглож байж. Шатаж түлэгдсэн хүү тэр өдрөө амьсгал хураажээ. Гашуудалд автсан аав нь хүүгээ дуртай тоглоом болох унадаг дугуйтай нь цуг гэрийнхээ хажууд нүх ухаж хөдөөлүүлж. Хожим хүүгийн цогцсыг гэр бүлийнх нь оршуулгад нийлүүлж, шатаж зэвэрсэн дугуй нь Энхийн музейн үзмэр болжээ. Садако охины түүхийг дэлхий мэднэ. Хоёр настай байхдаа атомын бөмбөгийн аюулд өртжээ. Хурдан гүйдгээрээ алдартай, авъяаслаг хөөрхөн охин нэг л өдөр цацрагаас үүдсэн өвчин нь сэдэрч хүндэрчээ. - Мянган цаасан шувуу хийвэл амьдарна гэх домгийг сонссон охин эмнэлгийн өрөө дүүртэл цаасан тогоруу урласаар 12 настайдаа өөд болжээ. Тэр охины цаасан тогорууд одоо ч амьдралын төлөөх, энхийн төлөөх билэгдэл болсоор. Мянга мянгаараа цаасан шувуу Хирошимад ирсээр. Атомын бөмбөг унасан газрын цөөн мод дахиж навчилж цэцэглэсэн гайхамшиг энд тохиожээ. Амьдрал ямар ч аюулыг давдгийн билэгдэл. Улс бүр, хот бүр тэдгээр модны үрийг авч хотдоо, нутагтаа суулгадаг заншил тогтжээ. Харин тэр олон улс, зуу зуун хотын дунд Монголын нэр алга байв. Интернэтийн хялбар захиалга, үйлчилгээ цахимд бэлээхэн байна. Мөн Энхийн төлөө Захирагч нар гэсэн хөдөлгөөн энд байх. 166 орны 8.479 хот суурин энд нэгджээ. Манайхаас захирагч бүхий хот суурин бүр энэ холбоонд нэгдэж болох нь. Захиа, уриалгаа бидэнд өгөв. Дээр нь хаяг код нь байгаа. Миний нүүр ном-FBд байршсан. Харилцаа холбоо тогтоож болох юм. Японд ирж очдог түнштэй болно гэсэн үг. "Хирошима давтагдах ёсгүй" гэх Мэдэгдлийг бид хурлаасаа гаргав. Цөмийн зэвсэгтэй улсуудын удирдагч нарт хаяглаж хүргүүлэв. Азаар цөмийн зэвсэгтэй улсын тоо нэг оронтой тооноос даваагүй байсаар. Цөмийн зэвсэг шиг хэрэггүй юм л энэ дэлхийд алга. Бидний үед үүссэн юм. Бидний үед дуусаасай билээ. -Дэлхийгээс цөмийн зэвсгийг салгаж өгөөрэй гэж Цөмийн зэвсэгт өртөгсдийн холбооны төлөөлөл бидэнтэй уулзахдаа аминчлан захисан юм. Дэлхий цөмийн зэвсэггүй болох бол үл гүйцэлдэх зүйл биш юм. Нэг үе цөмийн цэнэгт хошуу 70.000 хүрч байсан. Олон нийтийн шаардлага, тодорхой удирдагчдын манлайлал оролцоогоор энэ тоо 5 дахин буурч 13.000 орчим үлдээд байгаа юм. Эхлээд Америк, Орос, Хятад гурван улс цөмийн цэнэгт хошуугаа тус бүр 500 хүртэл бууруулах, дараа нь тэр есөн улс цөмийн зэвсгээ устгах. Ийм л дараалал байгаа юм. Монгол бол энэ талбарт дэлхийн дайд нэрээ гаргасан орон. Цөмийн зэвсэггүй болон аюулгүй байдлын статусаа НҮБ-ээр, Аюулгүйн Зөвлөл, Ерөнхий Ассамблейгаар давхар давхар баталгаа гаргуулж чадсан цорын ганц тусгаар, эрх чөлөөт улс шүү. Цөмийн зэвсгийн хор хөнөөл, учруулах аюул улам нэмэгдсэн боловч тэр тухай олны ойлголт сэрэмж ихээр багасчээ. Алтайн зэлүүд уулсын дунд сум, сургуулиараа цуглаж цөмийн зэвсгийг эсэргүүцээд жагсаж явсан үе бидэнд бий. Алдаа эндэгдэл гарч цөмийн дайны аюул тохиох, аюулт зэвсгээр дэлхийг хуйхалж мэдэх, цөмийн харанхуй, цацраг идэвхт өвлийг авч ирэх хэнээтнүүд байсаар байна. Хориглосон, бууруулах гэрээ хэлэлцээр бараг бүгд хугацаа нь дуусч, шинэ хүчтэй зэвсгээр хөөцөлдөх популизм газар авлаа. Цөмийн цэнэгт хошуу хүний хяналтаас гарах аюул ч бодитой бий болов. Хэрэглэж болдоггүй, хэрэглэвэл бүгд устах аюултай зэвсгийг хаяа хатавчиндаа хадгалаад амар сайхандаа жаргах боломж хэнд ч байхгүй. Ийм гайг мэдсээр, харсаар байж -Та нарын ирээдүй аюулгүй, баталгаатай байна гэж бид хойч үедээ хэрхэн хэлж чадах билээ. Цөмийн зэвсгээс ангид эх дэлхийтэй болох зорилго бол бүх нийтийн үйлс юм. Япон Улсы Ерөнхий Сайд Шигэрү Ишиба биднийг цаг гарган, албан өргөөндөө найрсаг хүлээн авав. -Энэ зовлонг биеэр амссан цорын ганц орны хувьд Та бүхний ариун зорилгод манай улс бүх талаар дэмжлэг үзүүлнэ гэж тэрээр онцлон ярив. Бүс нутгийн болон дэлхийн олон асуудалд санаа чилээж яваа зангарагтай энэ орны Засгийн Газартай хамтарч ажиллах зүйл цөөнгүй байгаад бид санал нэгдлээ. НҮБ-ын гишүүн орнуудын намрын дээд түвшний цугларалтын үеэр хийж болох ажлаа ч хэлэлцэж амжив. Хуучин, дотны анд Абэгийн үеийн танилууд холоос гүйж ирэн тэврэлдэж уулзав. Заримтай нь зоог барьж тухтай хөөрөлдлөө. Газар газар сайн найз нөхөдтэй явах чинь их аз юм. Уулзаж учирсан бүхэнд -Миний Эх орон, ард түмэнд шийдвэрлэх үед, хүнд цагт дэмжиж тусалсанд баярлаж талархаж явдгаа хэлэв. Одоо ч Япон Монголын ойр дотно, нэгнээ дэмжсэн ойлгосон харилцаа ус агаар мэт хэрэгтэйг сануулж, манай орны стратегийн ач холбогдол улам бүр өсөн нэмэгдэх учир зүйг тайлбарлан ярив. Ерээд болон хоёр мянгаад оны эхээр Монголыг гэдэг байсан улс төрчдийн нэг үе солигдож, шинэ үе гарч ирж байгаа чухал цаг хугацаа. Японд байгаа Өмнөд Монголын сайхан ахан дүүстэйгээ гэр хотлоороо цуглаж идээ ундаагаа хувааж, яриа хөгжөөж суух нэн таатай байлаа. Их байсан Монголын эрэмгий охид хөвгүүд хаа сайгүй нэг айлын хүүхдүүд шиг уулзахаас илүү жаргал гэж хаа байхав. Хоёр жилийн дараа Японд цуглаж Дэлхийн Монголчуудын Холбоо наадмаа хийхээр ярилцлаа. Сайн санаат олны оролцоо, дэмжлэгээр дэлхийгээр тарсан монголчууд удахгүй баяртай уулзалдахын ерөөл өргөе. Хэдэн жил өргөөнд нь үзээгүй сумо бөхийн барилдааныг дэвжээний эзэн, тусч дүү Дашнямын буянаар ойроос харж сэтгэл баясав. Тус дэвжээний бөхчүүд, ирээдүй өнгөтэй харагдаж байв. Манай нөхөд буцсан боловч миний томилолт Токио хотноо үргэлжлэв. Цаазын ялын эсрэг ажилладаг Японы хүний эрхийн байгууллага, идэвхтнүүд намайг уриад удаж байгаа юм. Мадрид хотоос манай албаны хүмүүс ирж нэгдлээ. Европын бараг бүх элчин сайдын яам, дипломатууд идэвхтэй оролцов. "OECD" гэх дэлхийн өндөр хөгжилтэй орнуудын эдийн засаг, хөгжлийн байгууллагын 38 гишүүн орноос гурван орон цаазын ялыг бүрэн халж чадаагүй байгаа юм. АНУ-ын хувьд 50 муж улсаас нь 23 нь тус ялыг бүрэн халж, 3 мужид нь цаазын ялыг үл гүйцэтгэх хориг хэрэгжиж байна. Ихэнх муж нь цаазын ялыг хэрэглэхгүй болсон гэсэн үг. Өмнөд Солонгос улсын тухайд бол 1997 оноос хойш цааз гүйцэтгээгүй байсаар 28 дахь жилийнхээ нүүрийг үзэж байна. Энэ талаар Япон улс хамгийн ярвигтай байдалтай байгаа юм. Японы Хуульчдын холбоо, эрүүгийн эрх зүйн эрдэмтэн судлаачид уулзалтад идэвхтэй оролцлоо. Тэд дээрх асуудлаар бүрэн хэмжээний судалгаа гаргаж санал дүгнэлтээ хууль тогтоогчид болон холбогдох яам байгууллагад хүргүүлжээ. Улс төрийн шийдвэр гаргах түвшинд энэ тухай нээлттэй ярилцах, тийм байнгын бүтэц бий болгох тухай саналдаа тусгажээ. 2019 онд Японы Баарын Холбоо Олимпийн өмнө 2020 онд цаазын ялаас татгалзах тухай нэгдсэн санал гаргаж байжээ. Мөн парламентын гишүүд, хууль тогтоогчдын өргөн төлөөлөлтэй уулзаж дэлгэрэнгүй ярилцаж, асуултад нь хариулав. Японы парламентад тийм олон нам байдгийг биеэр уулзаж байж мэдлээ. Хэвлэлийнхэн айлчлалд маш их ач холбогдол өгөв. Өдөр бүр л тусгайлан ярилцлага, хэлэлцүүлэгт оролцлоо. Асахи, Токио, Майничи шинбун гээд нөлөө бүхий гурван сонины редакци, Киодо Цусин агентлаг тусгайлан цаг авч уулзалт ярилцлага хийв. Мөн Хэвлэлийн Үндэсний Хүрээлэн, Гадаад сурвалжлагчдын холбооны гишүүдтэй уулзаж яриа хэлэлцүүлэг хийлээ. Ришшио Их сургуульд тусгайлан уригдаж уг сэдвээр лекц уншлаа. НҮБ-ын Их сургуульд ч зочлов. Япон улсын Хууль зүйн сайд нь цаг гаргаж хүлээж авч уулзлаа. Маш эрч хүчтэй, чадварлаг гялалзсан, хол явах залуу улс төрч болох нь шууд мэдрэгдэж байв. Цаазын ялын асуудалд ихэнх оронд төрийн тэргүүн нь эдэлдэг эрхийг энд Хууль зүйн сайд нь хэрэгжүүлдэг. Уулзалт яриа англи хэлээр ажил хэрэгч болж өндөрлөв. Гадаад яамных нь хариуцсан сайд, дипломат ажилтнуудтай мөн нээлттэй уулзалт хийлээ. Япон бол бүх талаар бүс нутагтаа, ялангуяа хөгжил дэвшил, ардчилал эрх чөлөө, хүмүүнлэгийн үйлсээрээ үлгэр жишээ болдог орон. Цаазын ял бол энд амаргүй сэдвийн нэг. Манай эриний 700-1100 жилийн хооронд бүтэн дөрвөн зуун дамжин цаазын ял хэрэглээгүй орон бол Япон. Тухайн үед тийм улс дэлхий дээр цор ганц Япон байсан гэж зарим нь үздэг. Цаазын ялыг тойрсон асуудлыг нээлттэй болгох, уг ял нь тус орны харгис хэрцгий, хүнлэг бусаар хүнтэй харьцахыг хориглосон Үндсэн Хуулийнх нь зарчимтай хэрхэн нийцдэг, НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд дээрх асуудлаар санал хураалтад оролцдог байдал гээд цөөнгүй анхаарах зүйл байгааг судлаач, идэвхтнүүд тойрч ярьж байв. Өмнө нь Япон улсын Хууль Зүйн Сайд байсан эрхэм тус орны парламентад дахин сонгогдож цаазын ялыг халахын төлөө гол хүний нэг болж ажиллаж байгаа нь бахархууштай. -Таны айлчлал энэ асуудлаар Их Наран улсад шинэ давалгаа үүсгэж чадлаа, бид хичээнээ гэсэн баяр талархлын үгийг чамгүй сонслоо. Японд Хакамада гэх хүнд тохиосон хэрэг явдлыг олон нийт андахгүй. Тэр хүн 1968 онд цаазын ял сонсчээ. Тэрээр дэлхийд хамгийн удаан хугацаанд цаазлуулах ялаа хүлээн шоронд хоригдсон хүнээр тооцогддог. 48 жилийн дараа шоронгоос суллагдсан боловч дахиад 10 жил хуулийн маргаан үргэлжилж 2024 онд эцэслэн дууссан. Зургаан хүүхэдтэй айлын отгон хүү тэрээр эгчийнхээ уйгагүй хөөцөлдлөг, хүний эрхийн олон байгууллага, идэвхтнүүдийн дэмжлэг тусаар гэм зэмгүй болохоо нотлуулж, хэрэг нь цагаадсан юм. Тэр үед Японд нийтлэг тогтсон ёсоор зургаан сарын дотор цаазын ялыг гүйцэтгэсэн бол өнөөдөр Накамада гуай амьд сэрүүн байхгүй байх байв. -Цаазын ял байгаа учраас бид хамгийн амар амгалан нийгэмд амьдарч байгаа юм гэж ярих хүн энэ оронд багагүй тааралдана. -Дахиад л Хакамада гуайн асуудал давтагдах юм биш үү гэхэд итгэлтэй "үгүй" гэж хэлж чадах хүн бас таарахгүй. Цаазын ял гэмт хэргийн гаралтыг багасгах нөлөөгүй нь тогтоогдсон зүйл. Харин ч цаазын ялтай оронд "би дүүрсэн хүн" гэх сэтгэхүйд гэмт хэрэгтэн автаж гэрч хохирогчийг алж устгах байдлаар улам хэрцгий харгис үйлдэл хийдэг. Хэрэв цаазын ялтай улс орон тайван амьдардаг юм бол Хойт Солонгос улс дэлхийн хамгийн амар амгалан орон болж таарах нь. Хүний эрхийн иж бүрэн хэрэгжилт цаазын ялгүй болсон өдрөөс л эхэлдэг. Цаазын ял бол төрийн аллага. Амьд явах хамгийн нандин хосгүй эрхээ төрдөө, шийдвэр гаргагч нартаа найддаг улс орны тоо дэлхийд улам цөөрсөөр байгаа юм. Хүний нийгэмд хүн л алдаа гаргадаг. Алдаанаас ангид хуулийн байгууллага, ажилтантай улс орон гэж хаа ч байхгүй. Мөн хүмүүсээс үүсэлтэй төрийн зам цусгүй байх боломжтой. Тийм ч ёстой. Өдгөө 144 орон цаазын ялгүй болсон бөгөөд 20 хүрэхгүй улс цаазын ял гүйцэтгэж байгаа юм. Хорьдугаар зуун гарахад цаазын ялгүй орны тоо хуруу дарам цөөн байв. Өнгөрсөн хугацаанд дэлхийд дунджаар нэг буюу илүү орон цаазын ялыг жил бүр халсаар байна. Энэ хандлага хэвээр үргэлжилвэл дахиад хагас зуун хүрэхгүй хугацаанд манай дэлхий ертөнц цаазын ялгүй болох боломжтой. Цаазын ялгүй дэлхий. Цөмийн зэвсэггүй дэлхий. Дахиад Хирошима, Нагасаки хэрэггүй. Дахиад Хакамада ч хэрэггүй. Японд атомын бөмбөг хэрэглэсний аюул гамшиг, зовлон зүдгүүрийг биеэр туулсан хүмүүсийг "Hibakusha" гэж нэрлэдэг. Тэдний нэг, ноднин жил Нобелийн энх тайвны шагнал хүртсэн өвгөн буурал Тошиюки Мимаки гуай "Чи бидний нэг боллоо, хибакуша боллоо" гэж энгэртээ олон жил зүүж явсан тэмдгээ тайлж надад зүүж өгсөн юм. Улаан зуйван дугуй дээр цагаан өнгийн цаасан тогорууны дүрстэй. Миний нандигнан хадгалах билэгдэл. Хөөрхий хад шиг хөх өвгөний сэтгэлийг миний хэлсэн цөөн үг ингэж хөдөлгөх чинээ бодоогүй юм. Харин дэлхийг цөмийн зэвсэггүй бас цаазгүй болгох үйлсэд амьдралаа зориулахад Японд хийсэн энэ удаагийн айлчлал надад улам ташуур өглөө. 2025 оны 5 сар. Хирошима, Токио хот
0:30

ИХ НАРАН УЛСАД -Тэнгэр дэлбэрчих шиг санагдсан. Тэр үед 8 настай байсан Кейко гуай ийнхүү ярив. Япон улсын Хирошима болон Нагасаки хотод атомын бөмбөг дэлбэрснээс хойш 80 дахь жилийнхээ түүхийг хүн төрөлхтөн үзэж байна. Нелсон Мандела санаачлан үүсгэсэн "The Elders" клубын Удирдах Зөвлөлийн ээлжит хурал Хирошимад болсон юм. Бид өргөн бүрэлдэхүүнтэй тэнд дөрвөн хоног ажиллав. Тус хотын удирдлага, хүмүүс халуун дотноор угтан хүлээж авлаа. 1945 оны 8 дугаар сарын 6-ны өглөө. Хирошима хотын наранд уяссан тэнгэрт 8 цаг 15 минутад, 800 метрийн өндөрт атомын бөмбөг дэлбэрчээ. Тус хотын хүн амын бараг гуравны нэгээс илүү хувь нь нүд ирмэхийн зуур амь насаа алдаж. -Тухайн үед нас барагсдыг үлдэгсэд нь азтайд тооцож байв. Түлэгдсэн, шархадсан хүмүүсийн өвдөлт, зовлонг үгээр илэрхийлэх аргагүй. Юу болсныг хэн ч мэдээгүй. Ээж түлэгдэж зовсон хүмүүсийг асарч, аав цогцос шатаах ажилд өдөржин шөнөжин дайчлагдан, ах минь түлэгдэлдээ шаналж, би хүмүүст ус дөхүүлж гүйдэг байлаа. Хот тэр чигтээ галд автаж, хар бороо орж хүн бүр гайхаж байв. "Ус, ус" гэж ёолон орилох бас галд шатсан хүмүүсийн цогцсоор гол дүүрсэн. Сүүлд гэрээсээ би ганцаар үлдсэн гэж Кэйко эмээ ярилаа. Бид олон асуулт асууж тухтай ярилцав. Хуруувч шиг жижиг тэр эмээ уг гамшгийг биеэр туулсан хүмүүс жилээс жилд цөөрсөөр, тэр аюулыг ярьж хэлэх хүн дуусч байгаад их санаа нь зовж байв. Үе үе бидэнд -Та бүхэнд, танай байгууллагад итгэж байна, халуун цөмийн аюулыг холдуулж өгөөрэй гээд л. Тэр аймшиг тохиосноос хойш одоо дөрөв дэх үе нь мэндэлж байгаа аж. Хэцүү цагийн тухай хэлэх сануулах эмээ өвөө, өвгөд хөгшид байна гэдэг чинь ямар сайхан юм бэ! Зовлон их үзсэн, биеэрээ тэр бүхнийг туулсан хүн ямар мундаг хүнлэг, уужим, тэлмүүн өршөөх сэтгэлтэй болдог юм бэ! Дахиад ирэхэд нүүр гартаа сорвитой тоотой энэ хөгшид бүр цөөрвөл яана даа. Тэр ахмадуудын ярьсан зүйлүүд, олон удаа гол зурсан боловч Кэйко гуайн үгэн дундаа хавчуулсан нэг санаа миний зүрхэнд бүр ойрхон туссан юм. -Үхэж үрэгдэхийн зовлон хэцүү. Гэхдээ гадуурхагдах гэдэг бүр хэцүү гэж. Хирошима, Нагасаки хотод, бас ойрхон амьдарч байсан залуус хүүхдүүдээс хүмүүс "цацрагийн өвчтэй, нөлөөтэй" гэж дөлөх, зай барих зовлон хамгийн хэцүү нь байж дээ. Олон жил тэд айдас хүйдэстэй, хараа доогуур явж. Өөрөөс нь огт болоогүй, амьд үлдсэн боловч сүүдэр адил дагах гачлан, олны сэтгэл зүй. Ялангуяа залуус бие биендээ хайрлаж дурлах, гэр бүл амьдрал зохиох, төрөх ирэх үр хүүхэд гээд сэтгэлийн их зовлонд унадаг байжээ. -Эрхтэн бүтэн, эрүүл хүүхэд төрөх болов уу, хожим өвдөж зовох болов уу гээд л. -Яаж яваад цацрагийн хордлоготой хүнтэй таарчихав гэх ярианд олон зүрх ташраараа хайруулдаг байж. Одоо ч байдаг бололтой. "Little Boy" буюу жижиг хүү, "Fat Man" буюу тарган эр гэх атомын хоёр бөмбөгийг нэг хоногийн зайтай Япон улсын хоёр хотод хаясан. 1945 оны төгсгөлөөр тооцоход тус бөмбөгдөлтийн уршгаар амиа алдагсдын тоо 246 мянга давж байжээ. Хирошима хотод байрлах музейг захирал нь өөрөө угтан тайлбарлаж үзүүлсэн юм. Нүдээр харж, гараараа тэмтэрч, чихээрээ сонсож байж бодит ойлголттой болох газрын нэг энэ байв. Үзмэр үзээд гарч яваа хүмүүсээс аньсага хуурай хүн ховор байсан. Дөрвөн тонн орчим жинтэй, гурван метр урттай нэг нь том хүний, нөгөө нь бага хүүхдийн өндөртэй тэнцэх тэр хоёр бөмбөгийн уршиг 80 жилийн хойно ч сая сая зүрхийг хайлуулсаар л. Өглөө хичээлдээ явсан Шигэрү хүүгийн үдийн цайных нь сав үлджээ. Доторх цагаан будаа нь дүүрэн боловч харалж шатжээ. Ээж аав, ах эгч дүү гэр бүлээрээ зэрэг сүйрэхийн зовлонг олон олон айл өрх амсчээ. Гурван настай Шиничи хүү гэрийнхээ гадаа тоглож байж. Шатаж түлэгдсэн хүү тэр өдрөө амьсгал хураажээ. Гашуудалд автсан аав нь хүүгээ дуртай тоглоом болох унадаг дугуйтай нь цуг гэрийнхээ хажууд нүх ухаж хөдөөлүүлж. Хожим хүүгийн цогцсыг гэр бүлийнх нь оршуулгад нийлүүлж, шатаж зэвэрсэн дугуй нь Энхийн музейн үзмэр болжээ. Садако охины түүхийг дэлхий мэднэ. Хоёр настай байхдаа атомын бөмбөгийн аюулд өртжээ. Хурдан гүйдгээрээ алдартай, авъяаслаг хөөрхөн охин нэг л өдөр цацрагаас үүдсэн өвчин нь сэдэрч хүндэрчээ. - Мянган цаасан шувуу хийвэл амьдарна гэх домгийг сонссон охин эмнэлгийн өрөө дүүртэл цаасан тогоруу урласаар 12 настайдаа өөд болжээ. Тэр охины цаасан тогорууд одоо ч амьдралын төлөөх, энхийн төлөөх билэгдэл болсоор. Мянга мянгаараа цаасан шувуу Хирошимад ирсээр. Атомын бөмбөг унасан газрын цөөн мод дахиж навчилж цэцэглэсэн гайхамшиг энд тохиожээ. Амьдрал ямар ч аюулыг давдгийн билэгдэл. Улс бүр, хот бүр тэдгээр модны үрийг авч хотдоо, нутагтаа суулгадаг заншил тогтжээ. Харин тэр олон улс, зуу зуун хотын дунд Монголын нэр алга байв. Интернэтийн хялбар захиалга, үйлчилгээ цахимд бэлээхэн байна. Мөн Энхийн төлөө Захирагч нар гэсэн хөдөлгөөн энд байх. 166 орны 8.479 хот суурин энд нэгджээ. Манайхаас захирагч бүхий хот суурин бүр энэ холбоонд нэгдэж болох нь. Захиа, уриалгаа бидэнд өгөв. Дээр нь хаяг код нь байгаа. Миний нүүр ном-FBд байршсан. Харилцаа холбоо тогтоож болох юм. Японд ирж очдог түнштэй болно гэсэн үг. "Хирошима давтагдах ёсгүй" гэх Мэдэгдлийг бид хурлаасаа гаргав. Цөмийн зэвсэгтэй улсуудын удирдагч нарт хаяглаж хүргүүлэв. Азаар цөмийн зэвсэгтэй улсын тоо нэг оронтой тооноос даваагүй байсаар. Цөмийн зэвсэг шиг хэрэггүй юм л энэ дэлхийд алга. Бидний үед үүссэн юм. Бидний үед дуусаасай билээ. -Дэлхийгээс цөмийн зэвсгийг салгаж өгөөрэй гэж Цөмийн зэвсэгт өртөгсдийн холбооны төлөөлөл бидэнтэй уулзахдаа аминчлан захисан юм. Дэлхий цөмийн зэвсэггүй болох бол үл гүйцэлдэх зүйл биш юм. Нэг үе цөмийн цэнэгт хошуу 70.000 хүрч байсан. Олон нийтийн шаардлага, тодорхой удирдагчдын манлайлал оролцоогоор энэ тоо 5 дахин буурч 13.000 орчим үлдээд байгаа юм. Эхлээд Америк, Орос, Хятад гурван улс цөмийн цэнэгт хошуугаа тус бүр 500 хүртэл бууруулах, дараа нь тэр есөн улс цөмийн зэвсгээ устгах. Ийм л дараалал байгаа юм. Монгол бол энэ талбарт дэлхийн дайд нэрээ гаргасан орон. Цөмийн зэвсэггүй болон аюулгүй байдлын статусаа НҮБ-ээр, Аюулгүйн Зөвлөл, Ерөнхий Ассамблейгаар давхар давхар баталгаа гаргуулж чадсан цорын ганц тусгаар, эрх чөлөөт улс шүү. Цөмийн зэвсгийн хор хөнөөл, учруулах аюул улам нэмэгдсэн боловч тэр тухай олны ойлголт сэрэмж ихээр багасчээ. Алтайн зэлүүд уулсын дунд сум, сургуулиараа цуглаж цөмийн зэвсгийг эсэргүүцээд жагсаж явсан үе бидэнд бий. Алдаа эндэгдэл гарч цөмийн дайны аюул тохиох, аюулт зэвсгээр дэлхийг хуйхалж мэдэх, цөмийн харанхуй, цацраг идэвхт өвлийг авч ирэх хэнээтнүүд байсаар байна. Хориглосон, бууруулах гэрээ хэлэлцээр бараг бүгд хугацаа нь дуусч, шинэ хүчтэй зэвсгээр хөөцөлдөх популизм газар авлаа. Цөмийн цэнэгт хошуу хүний хяналтаас гарах аюул ч бодитой бий болов. Хэрэглэж болдоггүй, хэрэглэвэл бүгд устах аюултай зэвсгийг хаяа хатавчиндаа хадгалаад амар сайхандаа жаргах боломж хэнд ч байхгүй. Ийм гайг мэдсээр, харсаар байж -Та нарын ирээдүй аюулгүй, баталгаатай байна гэж бид хойч үедээ хэрхэн хэлж чадах билээ. Цөмийн зэвсгээс ангид эх дэлхийтэй болох зорилго бол бүх нийтийн үйлс юм. Япон Улсы Ерөнхий Сайд Шигэрү Ишиба биднийг цаг гарган, албан өргөөндөө найрсаг хүлээн авав. -Энэ зовлонг биеэр амссан цорын ганц орны хувьд Та бүхний ариун зорилгод манай улс бүх талаар дэмжлэг үзүүлнэ гэж тэрээр онцлон ярив. Бүс нутгийн болон дэлхийн олон асуудалд санаа чилээж яваа зангарагтай энэ орны Засгийн Газартай хамтарч ажиллах зүйл цөөнгүй байгаад бид санал нэгдлээ. НҮБ-ын гишүүн орнуудын намрын дээд түвшний цугларалтын үеэр хийж болох ажлаа ч хэлэлцэж амжив. Хуучин, дотны анд Абэгийн үеийн танилууд холоос гүйж ирэн тэврэлдэж уулзав. Заримтай нь зоог барьж тухтай хөөрөлдлөө. Газар газар сайн найз нөхөдтэй явах чинь их аз юм. Уулзаж учирсан бүхэнд -Миний Эх орон, ард түмэнд шийдвэрлэх үед, хүнд цагт дэмжиж тусалсанд баярлаж талархаж явдгаа хэлэв. Одоо ч Япон Монголын ойр дотно, нэгнээ дэмжсэн ойлгосон харилцаа ус агаар мэт хэрэгтэйг сануулж, манай орны стратегийн ач холбогдол улам бүр өсөн нэмэгдэх учир зүйг тайлбарлан ярив. Ерээд болон хоёр мянгаад оны эхээр Монголыг гэдэг байсан улс төрчдийн нэг үе солигдож, шинэ үе гарч ирж байгаа чухал цаг хугацаа. Японд байгаа Өмнөд Монголын сайхан ахан дүүстэйгээ гэр хотлоороо цуглаж идээ ундаагаа хувааж, яриа хөгжөөж суух нэн таатай байлаа. Их байсан Монголын эрэмгий охид хөвгүүд хаа сайгүй нэг айлын хүүхдүүд шиг уулзахаас илүү жаргал гэж хаа байхав. Хоёр жилийн дараа Японд цуглаж Дэлхийн Монголчуудын Холбоо наадмаа хийхээр ярилцлаа. Сайн санаат олны оролцоо, дэмжлэгээр дэлхийгээр тарсан монголчууд удахгүй баяртай уулзалдахын ерөөл өргөе. Хэдэн жил өргөөнд нь үзээгүй сумо бөхийн барилдааныг дэвжээний эзэн, тусч дүү Дашнямын буянаар ойроос харж сэтгэл баясав. Тус дэвжээний бөхчүүд, ирээдүй өнгөтэй харагдаж байв. Манай нөхөд буцсан боловч миний томилолт Токио хотноо үргэлжлэв. Цаазын ялын эсрэг ажилладаг Японы хүний эрхийн байгууллага, идэвхтнүүд намайг уриад удаж байгаа юм. Мадрид хотоос манай албаны хүмүүс ирж нэгдлээ. Европын бараг бүх элчин сайдын яам, дипломатууд идэвхтэй оролцов. "OECD" гэх дэлхийн өндөр хөгжилтэй орнуудын эдийн засаг, хөгжлийн байгууллагын 38 гишүүн орноос гурван орон цаазын ялыг бүрэн халж чадаагүй байгаа юм. АНУ-ын хувьд 50 муж улсаас нь 23 нь тус ялыг бүрэн халж, 3 мужид нь цаазын ялыг үл гүйцэтгэх хориг хэрэгжиж байна. Ихэнх муж нь цаазын ялыг хэрэглэхгүй болсон гэсэн үг. Өмнөд Солонгос улсын тухайд бол 1997 оноос хойш цааз гүйцэтгээгүй байсаар 28 дахь жилийнхээ нүүрийг үзэж байна. Энэ талаар Япон улс хамгийн ярвигтай байдалтай байгаа юм. Японы Хуульчдын холбоо, эрүүгийн эрх зүйн эрдэмтэн судлаачид уулзалтад идэвхтэй оролцлоо. Тэд дээрх асуудлаар бүрэн хэмжээний судалгаа гаргаж санал дүгнэлтээ хууль тогтоогчид болон холбогдох яам байгууллагад хүргүүлжээ. Улс төрийн шийдвэр гаргах түвшинд энэ тухай нээлттэй ярилцах, тийм байнгын бүтэц бий болгох тухай саналдаа тусгажээ. 2019 онд Японы Баарын Холбоо Олимпийн өмнө 2020 онд цаазын ялаас татгалзах тухай нэгдсэн санал гаргаж байжээ. Мөн парламентын гишүүд, хууль тогтоогчдын өргөн төлөөлөлтэй уулзаж дэлгэрэнгүй ярилцаж, асуултад нь хариулав. Японы парламентад тийм олон нам байдгийг биеэр уулзаж байж мэдлээ. Хэвлэлийнхэн айлчлалд маш их ач холбогдол өгөв. Өдөр бүр л тусгайлан ярилцлага, хэлэлцүүлэгт оролцлоо. Асахи, Токио, Майничи шинбун гээд нөлөө бүхий гурван сонины редакци, Киодо Цусин агентлаг тусгайлан цаг авч уулзалт ярилцлага хийв. Мөн Хэвлэлийн Үндэсний Хүрээлэн, Гадаад сурвалжлагчдын холбооны гишүүдтэй уулзаж яриа хэлэлцүүлэг хийлээ. Ришшио Их сургуульд тусгайлан уригдаж уг сэдвээр лекц уншлаа. НҮБ-ын Их сургуульд ч зочлов. Япон улсын Хууль зүйн сайд нь цаг гаргаж хүлээж авч уулзлаа. Маш эрч хүчтэй, чадварлаг гялалзсан, хол явах залуу улс төрч болох нь шууд мэдрэгдэж байв. Цаазын ялын асуудалд ихэнх оронд төрийн тэргүүн нь эдэлдэг эрхийг энд Хууль зүйн сайд нь хэрэгжүүлдэг. Уулзалт яриа англи хэлээр ажил хэрэгч болж өндөрлөв. Гадаад яамных нь хариуцсан сайд, дипломат ажилтнуудтай мөн нээлттэй уулзалт хийлээ. Япон бол бүх талаар бүс нутагтаа, ялангуяа хөгжил дэвшил, ардчилал эрх чөлөө, хүмүүнлэгийн үйлсээрээ үлгэр жишээ болдог орон. Цаазын ял бол энд амаргүй сэдвийн нэг. Манай эриний 700-1100 жилийн хооронд бүтэн дөрвөн зуун дамжин цаазын ял хэрэглээгүй орон бол Япон. Тухайн үед тийм улс дэлхий дээр цор ганц Япон байсан гэж зарим нь үздэг. Цаазын ялыг тойрсон асуудлыг нээлттэй болгох, уг ял нь тус орны харгис хэрцгий, хүнлэг бусаар хүнтэй харьцахыг хориглосон Үндсэн Хуулийнх нь зарчимтай хэрхэн нийцдэг, НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд дээрх асуудлаар санал хураалтад оролцдог байдал гээд цөөнгүй анхаарах зүйл байгааг судлаач, идэвхтнүүд тойрч ярьж байв. Өмнө нь Япон улсын Хууль Зүйн Сайд байсан эрхэм тус орны парламентад дахин сонгогдож цаазын ялыг халахын төлөө гол хүний нэг болж ажиллаж байгаа нь бахархууштай. -Таны айлчлал энэ асуудлаар Их Наран улсад шинэ давалгаа үүсгэж чадлаа, бид хичээнээ гэсэн баяр талархлын үгийг чамгүй сонслоо. Японд Хакамада гэх хүнд тохиосон хэрэг явдлыг олон нийт андахгүй. Тэр хүн 1968 онд цаазын ял сонсчээ. Тэрээр дэлхийд хамгийн удаан хугацаанд цаазлуулах ялаа хүлээн шоронд хоригдсон хүнээр тооцогддог. 48 жилийн дараа шоронгоос суллагдсан боловч дахиад 10 жил хуулийн маргаан үргэлжилж 2024 онд эцэслэн дууссан. Зургаан хүүхэдтэй айлын отгон хүү тэрээр эгчийнхээ уйгагүй хөөцөлдлөг, хүний эрхийн олон байгууллага, идэвхтнүүдийн дэмжлэг тусаар гэм зэмгүй болохоо нотлуулж, хэрэг нь цагаадсан юм. Тэр үед Японд нийтлэг тогтсон ёсоор зургаан сарын дотор цаазын ялыг гүйцэтгэсэн бол өнөөдөр Накамада гуай амьд сэрүүн байхгүй байх байв. -Цаазын ял байгаа учраас бид хамгийн амар амгалан нийгэмд амьдарч байгаа юм гэж ярих хүн энэ оронд багагүй тааралдана. -Дахиад л Хакамада гуайн асуудал давтагдах юм биш үү гэхэд итгэлтэй "үгүй" гэж хэлж чадах хүн бас таарахгүй. Цаазын ял гэмт хэргийн гаралтыг багасгах нөлөөгүй нь тогтоогдсон зүйл. Харин ч цаазын ялтай оронд "би дүүрсэн хүн" гэх сэтгэхүйд гэмт хэрэгтэн автаж гэрч хохирогчийг алж устгах байдлаар улам хэрцгий харгис үйлдэл хийдэг. Хэрэв цаазын ялтай улс орон тайван амьдардаг юм бол Хойт Солонгос улс дэлхийн хамгийн амар амгалан орон болж таарах нь. Хүний эрхийн иж бүрэн хэрэгжилт цаазын ялгүй болсон өдрөөс л эхэлдэг. Цаазын ял бол төрийн аллага. Амьд явах хамгийн нандин хосгүй эрхээ төрдөө, шийдвэр гаргагч нартаа найддаг улс орны тоо дэлхийд улам цөөрсөөр байгаа юм. Хүний нийгэмд хүн л алдаа гаргадаг. Алдаанаас ангид хуулийн байгууллага, ажилтантай улс орон гэж хаа ч байхгүй. Мөн хүмүүсээс үүсэлтэй төрийн зам цусгүй байх боломжтой. Тийм ч ёстой. Өдгөө 144 орон цаазын ялгүй болсон бөгөөд 20 хүрэхгүй улс цаазын ял гүйцэтгэж байгаа юм. Хорьдугаар зуун гарахад цаазын ялгүй орны тоо хуруу дарам цөөн байв. Өнгөрсөн хугацаанд дэлхийд дунджаар нэг буюу илүү орон цаазын ялыг жил бүр халсаар байна. Энэ хандлага хэвээр үргэлжилвэл дахиад хагас зуун хүрэхгүй хугацаанд манай дэлхий ертөнц цаазын ялгүй болох боломжтой. Цаазын ялгүй дэлхий. Цөмийн зэвсэггүй дэлхий. Дахиад Хирошима, Нагасаки хэрэггүй. Дахиад Хакамада ч хэрэггүй. Японд атомын бөмбөг хэрэглэсний аюул гамшиг, зовлон зүдгүүрийг биеэр туулсан хүмүүсийг "Hibakusha" гэж нэрлэдэг. Тэдний нэг, ноднин жил Нобелийн энх тайвны шагнал хүртсэн өвгөн буурал Тошиюки Мимаки гуай "Чи бидний нэг боллоо, хибакуша боллоо" гэж энгэртээ олон жил зүүж явсан тэмдгээ тайлж надад зүүж өгсөн юм. Улаан зуйван дугуй дээр цагаан өнгийн цаасан тогорууны дүрстэй. Миний нандигнан хадгалах билэгдэл. Хөөрхий хад шиг хөх өвгөний сэтгэлийг миний хэлсэн цөөн үг ингэж хөдөлгөх чинээ бодоогүй юм. Харин дэлхийг цөмийн зэвсэггүй бас цаазгүй болгох үйлсэд амьдралаа зориулахад Японд хийсэн энэ удаагийн айлчлал надад улам ташуур өглөө. 2025 оны 5 сар. Хирошима, Токио хот

ELBEGDORJ Tsakhia Mongol

29,100 Aufrufe • vor 1 Jahr