Caner Canerik
@avranci • 18,902 subscribers
Shorts
Videos
2008 Yılında, Kawun köyü civarında, sabah erken saatlerde çektiğim kısa bir görüntüyü paylaşıyorum. Yan tarafta akan bir çeşme varken, yaşlı Dersim kadını doğal akışında olan derede el-yüzünü yıkamıştı. Sebebini sorduğumda, "daha hayırlı olduğu için" gibi bir yanıt vermişti. Doğa ile barışık bir yaşamda ısrardı onlarınki, artık kalmadılar -gibi. Bu görüntüyü yorumlayacak bir antropolog çıkarsa, çok da güzel olur.
Caner Canerik79,717 次观看 • 20 天前
Üç yıllık Dersim/Merkez yaşantım gün itibariyle sona erdi. Belgesel/kitap üretip satarak merkezde yaşanmıyormuş. Biraz uzakta olsa da, kimsenin yaşamadığı, doğanın oldukça canlı olduğu bir köye yerleştim. "Dersim, kapitalizmin başkentidir" diyebiliriz sanırım. Neyse, Haq esto!
Caner Canerik74,191 次观看 • 9 个月前
Ön söz: Yayınlanan kitabın Kırmanciki/Zazaki versiyonudur, Türkçe çevirisi beklemededir. Elazığ’ın gecekondu mahallelerinden birinde tanıştığım bu sessiz, sakin, kimsesiz kadının böylesine büyük bir kültürel taşıyıcılık üstlenebileceğini ilk anda tahmin edemezdim. Sabe, yalnızca Dersim kültürü için değil; insanlığın binlerce yıl 11 öncesine ışık tutabilecek bir zenginliği günümüze taşıyan bir hafıza, yaşayan bir destandı. Bu yüzden onu, evrensel bir kavramla adlandırmak istedim: O, “La Que Sabe” idi; bilge, vahşi kadın. Sabe’nin dünyası, medenileştirme adına yıllarca üzerine kan serpilerek unutulmaya terk edilen hikâyelerin hâlâ canlı olduğu bir dünyaydı. Onun yaşayıp bize aktardığı dünya, Amerika’nın henüz keşfedilmediği, gökyüzünde koçların çarpıştığı, devlerin çocuk düşlerinde yeri titrettiği, Ayı ve tilkinin arkadaş olduğu, yaşlı kadın Pire’nin zekâsıyla dünyayı altüst ettiği, Ustune’nin depremleri başlattığı, kutsal varlıkların insanlarla temas kurduğu bir zamana aitti. Şarkılarda aşkın hâlâ Kırmanciye yaşandığı, yalnızlığın ve yoksulluğun tüm çıplaklığıyla hissedildiği büyük ama tertemiz bir dünya... Sabe’nin anlatıları, onun ve temsil ettiği Kırmanciye kimliğinin gerçekliğidir, yansımasıdır. Bugün “medenileştirme” adına yok edilen bu dünyayı artık yalnızca kitaplardan okuyabileceğiz; içine girip gözlemleyemeyecek, o kimliği yaşayamayacağız. İşte bu kitap da, o kaybolan dünyanın kayda geçmiş bir parçası olmayı amaçlıyor. Başkaları için ne ifade eder, bilmiyorum.Ama benim için, Sabe, kendi kültürüme referans oluşturacak kadar zengin mitolojik anlatılarla dolu bir hazinedir. Günümüzün endüstrileşmiş kültür ikliminde rastlaması neredeyse imkânsız bir canlılığa sahip, binlerce yıllık bir geçmişin yankısıdır. Bu kitapta okuyacağınız dünya; yaşlı, bilge, “vahşi” kadın Sabe’nin dünyasıdır, artık olmayan Kırmanciye’dir, özgün haliyle Dersim’dir. Buradaki her anlatı onun doğruları, onun dünyasının gerçekleridir ve bizim amacımız da onları sorgulamak değil, o insanların dünyasını yarına bırakabilmektir. Okurken bu noktayı unutmamanızı isterim. 12 Çalışmada, bazı anlatıların küçük yorum farklılıklarıyla birden fazla yer aldığını göreceksiniz. Çalışma bir anlamda da arşiv olması niyetiyle hazırlandığı için, yapılabilecek araştırmalarda yorum farkını alternatif olması açısından okura bıraktık. Kitabın yayına hazırlık sürecinde verdiği destek için Sema Kılıçer‘e, yayın aşamasında ise başta Ali Özalp ve Nadire Güntaş Aldatmaz olmak üzere Sezgin Kanik, Murat Kaya, Hamza Gök, Metin Ülker ile Cihan Genç; Muhterem Dikme, Berivan Dikme, Lizge ve Royan Dikme, Kasım Özcan, Hüseyin Şengezer, Hidayet Barış, Dilan ve Zafer Konuş, Tülay Karataş, Çiğdem Boz ve Talip Boz, Fatin Bulut, Deniz Baran, Tülay Karataş, Meral Parlak, Sema Karabulut, Kazım Özcan, Cem Kaya, Uygar Cömert, Osman Fatih Şanlı, Fatma Özdemir, Suner Başıdik, Zerrin & Ali İnik, Dilek & Yakup Adıbelli, Ronahi Çetin, Çağdaş & Zehra Çelik, Şuheda Çakıroğlu, Birgül Küsne, Ayşe Çiftçi, Kenan Bala‘ya katkılarından dolayı teşekkür ederim. Sabe söyleşilerinin şekillenmesinde verdikleri destekten ötürü Birgül ve Songül Murat‘a, yaşadığı süreçte Sabe teyzenin hayatını kolaylaştırmak için desteğini esirgemeyen Erkan ve Seher Aksakallı‘ya teşekkür ederim. #SabeninDünyası
Caner Canerik19,338 次观看 • 2 个月前
Su orucu: İnanca göre, bekar olup da evlenmek isteyenler, nerede evleneceklerini bilmek isteyenler Hızır oruçlarının son- Perşembe günü, bu niyetle oruç tutarlar. Oruç açılırken de su içmez, sulu yiyecek tüketmez ve öylece yatılıp uyurlar. Rüyada, hangi köy-kasaba vs de su içerse orada ya da mekandan bağımsız, rüyada kim kendisine su verirse onunla evlenileceğine inanılır. Rüya görüldükten sonra da kalkılıp su içilir. Bekarlar için yarın büyük gün :)
Caner Canerik15,963 次观看 • 4 个月前
Rayver Ali Şanlı ile bugün 64. Görüşmeyi gerçekleştirdim. Ağırlıklı olarak Pir/Rayver ile Talip ilişkilerini meseleler ile anlattı. Her gittiğimde, kapımız yeni bir dünyaya aralanınca, bu söyleşi serisine ara verip, deşifre/yazın sürecine geçmek de pek kolay olmuyor. Başka hiç bir işle uğraşmadan bir yıllık sıkı çalışmayla kitap haline getirilebilir.
Caner Canerik18,299 次观看 • 6 个月前
Dersim kültürel hafızasının önemli taşıyıcılarından bir tanesi olan ve geçtiğimiz günlerde 89 yaşında hayatını Pir Ahmet Dikme, bugün kendi vasiyetine uygun olarak düzenlenen cenaze töreni ile toprağa verildi. Edindiği bilgiyi yarınlara aktarmak için dernek kuran, kitaplar yazan ve uslanmadan anlatan bilge bir insandı. Kamile Dersim için defalarca kendisiyle söyleşi yaptım. Sabırla dinledi, bilgece bir muhakemeyle de uzun uzun anlattı. Farklı zamanlarda, yaklaşık 15 ayrı söyleşi yapmıştım. Onun düşüncelerini, onun ses ve görüntüsüyle yarınlara aktaracaklardan biri olma şansına eriştim. Ez rajine, Haq raji vo. Cenaze töreni merasim görüntülerininin ham halini, wetransfer üzerindeki şu linkten indirebilirsimiz. 700 mb civarı
Caner Canerik14,265 次观看 • 5 个月前
Dersim insanının kutsal kabul ettiği Munzur Çayının çıkış yeri olan gözeler, turizm ile birlikte yeni bir tür kirlilikle karşı karşıya kaldı. Dilek dileme amacıyla suya atılan metal para miktarı her geçen gün artarken, yaratacağı kirlilik nehirde yaşayan canlıları olduğu kadar, içme suyu olarak kullanan insan ve diğer canlıların da hayatlarını etkileyecek. Son yıllarda uydurulan bu yönteme karşı şunu söyleyebilirim: Munzur Bawa'ya ilişkin hiç bir anlatıda para kelimesinin geçtiğine şahit olmadım. Suyunu kirlettiğiniz için size kızacağına ve dileklerinizin ters tepeceğine inancım tamdır. Dersim inancında ziyaretlere para bırakılır ama suya değil, ihtiyacı olanın ya da ziyarete hizmet eden kişinin alabilmesi için görünür bir yere, dışarıya bırakılır. En azından Ovacık'a kadar ülkenin en temiz içme suyu kaynaklarından bir tanesi olan Munzur suyunu lütfen kirletmeyelim!
Caner Canerik30,456 次观看 • 1 年前
Fırsat, imkan buldukça Dersim’in kamil insanlarından kayıtlar almaya çalışıyorum. Uzun süredir söyleşi yapmak istediğim Yadigar Yüce teyze ile bugün görüşebildim. Kökleri Helenistik döneme kadar uzanan bir ritüelin -benim için bir tezin- izlerine rastladım. Alt yazı ekleme…,
Caner Canerik21,283 次观看 • 2 年前